Page image — the source of record
Machine transcription
(۲۸۱)
جامع نور الاسلام ومسجد باغ لب دریای خابیگاه [پل خشتی] ومزار اعلیحضرت تیمورشاه و باغ شاهی وقصر دلکشا وبنگلة طلا وچهلستون خیابان .
این است تاریخ بناهای عصر سلطنت زمانشاه غازی که باستناد اوراق خطی واقوال شعرا نامدار آنعصر بترتیب ذیل از نظر احباب میگذرد:
چهل ستون خیابان
(بعزو جاه شده اندرین مقام مقیم چواختری که به بیت الشرف مکان گیرد)
از قصر های معروف وبسیار معتبر عصر سلطنت زمانشاه غازی که در سال ۱۲۰۹ هـ ق مصادف بسال سوم سلطنت شهنشاه زمان در قسمت شرق بالاحصار کابل بنا نهاده شده قصر نامی چهل ستون خیابان است. قصر مذکور دارای چهار منزل و به نهایت ذوق پادشاهانه نقشه شده وبرحسب امر اعلیحضرت شهنشا عبدالله قلمرا قاصی ملقب به [جان نثار خان] که از غلامان قدیمی واز پیشخدمتان خاصهٔ اعلیحضرت شهنشاه [ و سپس بحیث والی کابل اعزاز یافت ] بنام مختار کار یعنی رئیس تعمیر قصر زیبای چهل ستون مقرر گردید ودر سال ۱۲۱۰ هـ ق با تمام رسانید و آن یکی از قصرهای زرافشان وبا شان وشکوه عصر سلطنت اعلیحضرت شهنشاه زمان بوده است و در دارالسلطنهٔ کابل نظیر نداشت. توپ مشهور زبر ژنگ که بامر اعلیحضرت زمانشاه غازی ذریعهٔ توپ ساز مشهور هندیلی ورق خاص شهریاری مانند توپ زمزمه ریخته شده بود در مقابل ایوان قصر چهل ستون گزاشته شد (چنانچه درسال ۱۲۳۲ هـ ق از طرف سردار محمد عظیم خان توپ زبر ژنگ از مقابل ایوان قصر چهل ستون انتقال یافته و به سردار دوست محمدخان بخشیده شد)
میرزا لعل محمد خان متخلص به (عاجز) حکیم وشاعر عصر شهریاران درانی از بنای قصر معروف چهل ستون خیابان قصیده ای شامل (۲۲) بیت در وصف او سروده ومادهٔ تاریخ بنا را از جملهٔ ( چهل ستون خیابان ) دریافته است و اينك بلحاظ حفظ خاطرات شیرین مملکت عین ابیات تاریخی او را که زیبائی قصر چهل ستون خیابان را از حلاوت گفتار درأنظار مردم این روزگار به نیکو ترین وجه مجسم میکند بغرض حصول افتخارات عمرانی و ادبی کشور درین صحیفه بامیهات می گنجانیم:
بعهد دولت خورشید سایه یزدان مه سپهر کرم شاه ملك خسرو دوران (۱)
یگانه گوهر اکلیل شهریاری شاهی باوج و تاج گرفته زملك قيصر وخاقان
اگزز موج گهر پاش گفتن بگذرم بروی بحر زند پشت دست پنجهٔ مرجان
سپهر مرتبه شاه زمان کز و بزمان شد بسیط روی زمین از بساط عدل شتان
دیگر دست عطایش رواج جود ببخشد به نیم حبه نیر زد متاع قلزم امکان
بقهر وخشم وعتابش ز دست رفته عدورا دل و طرب وجگر و تاب وجرئت وضامن
زمهر بخشش وجودش ربوده بردل سائل بنقد در وزرولعل ۔ جیب و کیسه و دامان
بخلق ومشرب وتدبير او زمانه ندیده کسی بکشور هندو بلادروم و خراسان
(۱) دوران اینجا ذومعنین گرفته شده است اول مراد از عصر وزمان و دوم باضافت واو علامت ضمه مراد از درانی اصطلاح معروف قبيلهٔ درانی است .
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.