{"book":"adl0964","page":551,"text":"(۲۸۱)\n\nجامع نور الاسلام ومسجد باغ لب دریای خابیگاه [پل خشتی] ومزار اعلیحضرت تیمورشاه و باغ شاهی وقصر دلکشا وبنگلة طلا وچهلستون خیابان .\nاین است تاریخ بناهای عصر سلطنت زمانشاه غازی که باستناد اوراق خطی واقوال شعرا نامدار آنعصر بترتیب ذیل از نظر احباب میگذرد:\n\nچهل ستون خیابان\n\n(بعزو جاه شده اندرین مقام مقیم چواختری که به بیت الشرف مکان گیرد)\nاز قصر های معروف وبسیار معتبر عصر سلطنت زمانشاه غازی که در سال ۱۲۰۹ هـ ق مصادف بسال سوم سلطنت شهنشاه زمان در قسمت شرق بالاحصار کابل بنا نهاده شده قصر نامی چهل ستون خیابان است. قصر مذکور دارای چهار منزل و به نهایت ذوق پادشاهانه نقشه شده وبرحسب امر اعلیحضرت شهنشا عبدالله قلمرا قاصی ملقب به [جان نثار خان] که از غلامان قدیمی واز پیشخدمتان خاصهٔ اعلیحضرت شهنشاه [ و سپس بحیث والی کابل اعزاز یافت ] بنام مختار کار یعنی رئیس تعمیر قصر زیبای چهل ستون مقرر گردید ودر سال ۱۲۱۰ هـ ق با تمام رسانید و آن یکی از قصرهای زرافشان وبا شان وشکوه عصر سلطنت اعلیحضرت شهنشاه زمان بوده است و در دارالسلطنهٔ کابل نظیر نداشت. توپ مشهور زبر ژنگ که بامر اعلیحضرت زمانشاه غازی ذریعهٔ توپ ساز مشهور هندیلی ورق خاص شهریاری مانند توپ زمزمه ریخته شده بود در مقابل ایوان قصر چهل ستون گزاشته شد (چنانچه درسال ۱۲۳۲ هـ ق از طرف سردار محمد عظیم خان توپ زبر ژنگ از مقابل ایوان قصر چهل ستون انتقال یافته و به سردار دوست محمدخان بخشیده شد)\nمیرزا لعل محمد خان متخلص به (عاجز) حکیم وشاعر عصر شهریاران درانی از بنای قصر معروف چهل ستون خیابان قصیده ای شامل (۲۲) بیت در وصف او سروده ومادهٔ تاریخ بنا را از جملهٔ ( چهل ستون خیابان ) دریافته است و اينك بلحاظ حفظ خاطرات شیرین مملکت عین ابیات تاریخی او را که زیبائی قصر چهل ستون خیابان را از حلاوت گفتار درأنظار مردم این روزگار به نیکو ترین وجه مجسم میکند بغرض حصول افتخارات عمرانی و ادبی کشور درین صحیفه بامیهات می گنجانیم:\nبعهد دولت خورشید سایه یزدان مه سپهر کرم شاه ملك خسرو دوران (۱)\nیگانه گوهر اکلیل شهریاری شاهی باوج و تاج گرفته زملك قيصر وخاقان\nاگزز موج گهر پاش گفتن بگذرم بروی بحر زند پشت دست پنجهٔ مرجان\nسپهر مرتبه شاه زمان کز و بزمان شد بسیط روی زمین از بساط عدل شتان\nدیگر دست عطایش رواج جود ببخشد به نیم حبه نیر زد متاع قلزم امکان\nبقهر وخشم وعتابش ز دست رفته عدورا دل و طرب وجگر و تاب وجرئت وضامن\nزمهر بخشش وجودش ربوده بردل سائل بنقد در وزرولعل ۔ جیب و کیسه و دامان\nبخلق ومشرب وتدبير او زمانه ندیده کسی بکشور هندو بلادروم و خراسان\n\n(۱) دوران اینجا ذومعنین گرفته شده است اول مراد از عصر وزمان و دوم باضافت واو علامت ضمه مراد از درانی اصطلاح معروف قبيلهٔ درانی است .","chars":2322,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00551.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/551","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/551","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}