Page 53

(٤) و اندازه فهم وفراست وحسن عاطفت ورعیت نوازی وعدالت شعاری و خدام نوازی اورا میتوان از همین مآخذ در یافت کرد. تفصیل ماخذ مستند و اسناد دست داشت ما چنان است قراری که مؤرخان اشارت می کنند و دو قطعه از اسناد دست داشت باثبات میر ساند از قضایای دربار زمانشاه غازی که در اثر وساطت مادر زمانشاه صورت اتمام پذیرفته است یکی تفرد میر محمد علی خان موسوی منشی باشی (سرمتشی حضور) عصر سلطنت زمانشاه است. میر محمد علی خان موسوی که شرح حال خودش و پدرش و برادرانش زیر عنوان منشی باشی در تشکیل دیوان رسائل درین کتاب و مفصلتر در کتاب جهانگشای درانی تشریح شده است مذکور در زمان سلطنت اعلیحضرت تیمورشاه پس از فوت پدرش میرزا هادی خان عشرت به لقب کفایت خانی و منصب منشی باشی (سرمتشی حضور) افتخار حاصل کرد والى سال ۱۲۰۹ هـ ق سال سوم سلطنت اعلیحضرت زمانشاه بردوام بود چون شخص لائق و سابق دار بود بغرور لیاقت و سابقه داری فریب خورده بنای همسری به وزراء کبار نهاد . از جسارت و پیش زبانی و گستاخی خود که با وفادار خان معتمدالدوله بها در ابراز کرده نظر به نفوذ وغرور وزیر وفادار خان که از وی مکدر شده بود بنا به اقتدارش کاسته و باز در سال ۱۲۱۱ هـ ق بشفاعت مادر اعلیحضرت زمانشاه غازی بلم اعتبار اول بـار ارتقا یافت و به [خانه زاد خان] مخاطب گردید (۱) : در نگارش دو سطر فوق از اثر دو تاریخ نویس معاصر سلطان محمد خان خالص و میرزا فیض محمد هزاره محمد خواجه لغزشی موجود است و هیچه فرو گزاشت های تاریخی اگر بچنین تحقیقات و اسناد معتبر خطی بر نخورد تاسف بار می آورد زیرا شفاعت والدة اعلیحضرت زمانشاه در باره میر محمد علی خان موسوی حقیقت دارد اما شخصی که وساطت کرد وموضوع استشفاع باو رویت داده شده است از هر دو کتاب مذکور بکلی حذف گردیده است با آنهم درین فصل چون مقام ومرتبة صلاحیت و تدبیر يك ملكه عفیفه درانی افغانستان در نظر است مکتوب های سفارشنامه والدة اعلیحضرت زمانشاه را که باسم جدبزرگوارم سردار علم خان وکیل الدوله همیندرین موضوع نگاشته و خوشبختانه یاد گار مانده است در پایان سطور ارقام می کنیم :- (۱) ص (۵۲) سراج التواريخ . نوت: میر محمد علی خان موسوی اگر چه پس از سال ۱۲۱۱ هـ ق بلقب خانه زادخان ملقب شد و چون بلقب کفایت خان از بسیار زمان رسمیت داشت بهمان نام اول مشهور است و در مآخذ به کلمة خانه زاد خان آنقدر شهرت نگرفته است.