Page 467

(۳۲۱) درانی را بحکومت آنجا مقرر کرد و در اثر خصومت های شخصی دادو خان بلوچ که از رقبای او بود از اثر حسادت غلزائی و درانی رشک برده ناگاه بروی حمله کرد و سردار موسی خان درانی را مجروح ساخت . اعلیحضرت احمد شاه غازی وقتی ازین جسارت او آگاه شد از فرط غضب خانه ان او را مقتول و مستاصل ساخت و موسی خان درانی را واپس بعهدة حکومت دیره اسمعیل خان بر قرار فرمود . بعد از وی عبدالرحیم خان و سپس دریازی مل هندو [ که از منشی های حضور سرداران درانی قندهار بود ] بالنوبت بر حسب امر اعلیحضرت احمد شاه و اعلیحضرت تیمور شاه بآنجا حکومت کردند. در عهد سلطنت اعلیحضرت زمانشاه (۱۲۰۷-۱۲۱۶ هـ ق ) زمام حکومت آنجا بشخص عبدالرحیم خان قوم هوتك مفوض شد و بقول صاحب تاریخ حسین شاهی و افاغنه این شخص خسر زمانشاه و دختر او در حسن و جمال لاثانی و بی نظیر بود ازین سبب اعلیحضرت زمانشاه او را بسیار دوست میداشت و در قوام عزت و اقتدار خسر خویش نيك متوجه بود. چون شخص عبدالرحیم خان هو تکی اصلا رعیت آزار و صاحب غضب بود بنا بر آن از با شندگان دیره اسمعیل خان با او بدخواه و معاند وحتی قصد قتل او را داشتند و از باعث حس بدبینی رعایا بر حسب خواهش خویش بالای اهالی بطور شایسته حکومت نمی توانست و بلحاظیکه خسر اعلیحضرت زمانشاه بود اتباع او نمی توانستند تمردورزند و از همان قدر ولایت سال چهار لك ربيه مالیات بدشوار حاصل میکرد . صاحب سراج التوا ریخ مقدار مالیات او را سال دو لك ربيه مینویسد اما قول هر دو مؤرخ اول نظر بهمعصری ایشان صحت دارد . عبدالرحیم خان هوتك بلحاظیکه خسر زمانشاه بود حکومتش تا سال انقراض سلطنت اول اعلیحضرت شاه شجاع الملك دوام کرد . حاکم کاله باغ : بقول دبتی حیات خان : اعلیحضرت احمد شاه درانی در اوائل کاله باغ را بعوض شصت تومان تبریزی که مساوی بر یکهزار روپیه مسكوك درا نی میشد به معاذوخان سردار قوم ساغری خټک اعطا فر مود. و همدران اوقات برای گذاره شباروزی ملکان آنجا بر وفق فرمان شاهنشاهی درانی چیزی دیگری تخصیص داده نمی شد . مگر معاذوخان (معاذالله خان ) ساغری از رهگذر دوستی وانتظام صحیح از جمله شصت تومان بیست تومان آنرا که مساوی بر چهارصد روپیه مسکوک درانی میشد به ملك محمد عظیم میداد (۱) تاسال ١٢٠٤ هـ ق (مصادف بسال نزدهم سلطنت اعلیحضرت تیمور شاه ) که ٤٣ سال منقضی شد اعلیحضرت تیمور شاه از سببی كه ملك محمد عظیم در جنگ تاریخی ملتان شش نفر سکهان را کشته و سرهای کشتگان را بحضور اعلیحضرت ممدوح فرستاده بود (۱) دبتی محمد حیات خان درین سطر شاید نظر بخصو صیتی از شخص معا ذو خا ن مدافعه میکند و اصلا چهار صد روپیه از عوائد آنجا طور معاش و یا بگیراز قدیم حسب الامر اعلیحضرت احمد شاه درانی برای ملك محمد عظیم يك تن از زعماء آنجا تخصیص داده شده بود. زیرا معاذ و خان حوصله این جوانمردی را نداشت که سال چهارصد روپیه بر دیگر بذل کند .