Page 441

(٣٠٤) اگرچه از خشت و گل ساخته شده اخیراً باثبات رسید که در مقابل حملات خام ایرانیان بخوبی مقاومت مینمایند . ساکنان ایالات خراسان (یعنی مشهد نیشاپور - طبس - قوچان - کلات- كاخل ترشیز وغيره] عموماً سربازان بسیار خوبی بشمار میروندوچون سر زمین آنها بر سر راه افغان واوز بك وایران قرار گرفته بجنگ عادت گرفته اندودست یافتن بر آنان بوسیله جنگ مشکل است (۱) این ایالات که فعلا چون استخوان در زخم بین وجود دوسلطان مقتدر زمانشاه درانی و شاه ایران قرار گرفته است فعلا چهار یا پنج نفر از سر کردگان در ان ولا حکومت می کنند . وقتی شاه ایران بقصد حمله به آنها حرکت میکند ز مانشاه درانی بمساعدت آنها قیام می ورزد و در نتیجه آنهارا تشویق بمقاومت مینماید. در دو سال گذشته بواسطه عدم مهارت ایرانیان در عملیات محاصره قلاع نتوانسته اند حملات ایرانیان را دفع کنند و درا خیر که بپولیس کمپنی هند شرقی از حیث انقلاب نواحی خراسان از مقاصد ايرانيان بتحريك خود اطمینان میدهد مینویسد : مطمئن باشید از تهدید و هزینه ای که دشمن مقتدری مثل زمانشاه ممكن است فراهم کند هم اکنون و هم در آینده آسوده باشید (٢). معاشات عسکری زمانشاه اعلیحضرت زمانشاه درانی مطابق سلطنت اعلیحضرت احمد شاه كبير و اعلیحضرت تیمورشاه صاحب منصبان و افراد عساکر خودرا بطور جنس و بعضا نقداً ابانته معاش مقرر کرد اگرچه اکثر صاحب منصبان آنعصر بطوری که در فصل های دیگر تشریح کرد . ایم همه جایگیر داشتند ولی قسمتی که جایگیرهم داشتند بصورت فوق العاده مواجب مقرره نقد ی و جنسی از خزینه و ذخیرۀ سلطنتی بر طبق شرائط دیوان اعلی اخذ ميكردند و داد نی مراتب معاشات هريك ايشان از ده الی پانزده تومان در سال تعیین شده بوداکثر نقد و بعضا نصف نقد و نصف جنس جایگیر داشتند این مختصر معلوماتی است که صاحب سراج التواریخ و تاریخ سلطانی از تاریخ احمدی و مذکور از تاریخ حسین شاهی اقتباس کرده است. اما این مقدار و مقررات در باره افراد و صاحب منصبان كوچك مثل منگباشی ویوز باشی و پنجاه باشی بوده که بافزونی تيول وسيورغال یعنی مدد معاش در سلك عسکر شاهنشاهی افتخار و املاك داشتند اما صاحب منصبان بزرگ على العموم جايگير زياد وخرج دستر خوان علیحده میداشتند و خصوصاً سر دارانی که با القاب ظلر اقاسی افتخار حاصل کرده بود نددوصه تو مان در سال اخذ مینمود ندو برای سرداران علاوه سالانه يك مبلغ کافی بنام نسپی و خرج ومصارف جشن سلطانی وعیدی اعطا میشد واین معاشات طور مقرر در دیوان اعلی سلطنت مشخص بود . و کسانیکه رتب ایشان با ندازه فرا شباشی و پیشخدمت باشی می بود معاشات آنها (۱) ص (٢٦) نامه های سفیر بریتانیا ـ ترجمه احمد تو کلی . (۲) مأخذ فوق .