Page 37

زمانشاه غازی پنجمین فرزند فرزانه وهو شمند ترین دلبند یگانه اعلیحضرت تیمورشاه و نامور ترین احفاد اعلیحضرت احمد شاه وسومین امیر اطور بزرگ خاندان سردار اسد الله خان فوفلزائی ونخبة اولاد سره بنی در اواخر قرن (۱۸) و اوائل (قرن ۱۹) است . سلطانی که با طراف کلام جواهر نشان سه تاج مکلل مبداشت ونیکوترین دورۀ عیش زندگانی را که مراد از سنین (۲۲) و (۳۲) است محض در بدست داشتن زمام سلطنت شاهنشاهی وخدمات بهمم اجتماعی مصر وف میداشت و شخصیت بزرگش باصطلاحات شهنشاه زمان - اعظم الاعدلین - احمد شاه ثانی - ظهیر دار اسلام خطاب میشد . آن مرد میهن پرست وتوسعه جو که الحق موجد نهضت های جدید وفعال ترین سلطان جوان در کشور خویش بود هیچ چیز برگفته های نویسنده نمی تواند در حسن اوصاف او بیفزاید تا مگر مطالع نصب العین حقیقی زمانشاه را با جسارت فطری وجلادت جبلی او با آن موانعی که در پیش داشت از مطالعۀ قضایای سیاسی عصرش در ضمن راه پیمائیهای بهمم اسفار بین پنجاب وهرات درک ننماید و او که فطرتاً فکر انقلابی وروح سلحشوری وقصد جهانگیری وعزم عسکر پرستی و صفت ملت پروری داشت به همان او صافی در نظر اولیاء سلطنت درانی اوضاع وحرکاتش پسند خاطر دولت خواهان قرار یافته ورشتۀ نظام مملکت از طرف جمعی سر داران بزرگ درانی بکف با کفایت او سپرده شد واو از بدو جلوس تحت ریشۀ اخلال ومنشآء مفاسد شهزادگان ومحرکان شهزادگان را در دارالسلطنه از بین برآوردو ثانیاً حکام متنفذ و مقتدر درانی را که در کشور هند سکنا و حکومت هایی داشته و به نیروی خود متکی بوده واز هر یک ایشان احتمال همکاری بر قبای سلطنت میرفت بقیۀ زاعمی بدارالسلطنه خواست ایشان را بخود راغب وقواء سلطنت زمانشاهی را برایشان بقوۀ حسن معنویت تحمیل کرد وسپس پرسش های سفراء ونمایندگان سیاسی کشور های همجوار را که نظریاتی داشتند غالباً با سح داده وحدود امپراطوری خود را مجدداً تعیین وتحدید نموده مرخص ساخت و آن مرد گرامی که در مشرق زمین مانته و معاصر ناپلیون بوناپارت در صحنۀ زور آزمائی گیتی نامی از خود ابراز کردو این مرزوبوم طرف توجه سران ممالک غرب قرار یافت و در راه پیشرفت وتکامل زندگی ملت خودش دشمنان افغانستان را در خطرات آینده متوجه ساخت کارنامه های او در کله های سیاسیون ورد زبان شد و بیگانگان را در برابر مقاصد سوء و ادعا های نابهنگام آنها مانعی همچون کوه در میان آمده وهر چند دست های خیانت در اقدامات او از حواشی مملکت کارگر شد بنفع متجاوزان ثمرهای نبخشود و آن پهلوان زور آزما را تا اخیر از اوضاع داخل آسیب بهم نرسید هیچ دشمن برعزم خود کامیاب نشد وهیچ نیرومند قوی پنجه نتوانست در صحنۀ پیکار بروی تغلب جوید اما حوادثیکه از نقاط غربی مملکت نشأت کرده وپیوسته بظهور آمد دست دیگری بود و حیف است خدامی که از سرزمین های بعید واز محالی که قبلا در معرض صدمات