Page image — the source of record
Machine transcription
« و »
نه از نگاه دیگر بلکه محض از نگاه شهامت ملی وارزش اسناد ومعلومات شخصی ما که امروز با فتخار چهلمین سالگرۀ استرداد آزادی بوجود آورده و از برای مراجعین تاریخ ما خذ نمایان قرار داده ایم فراموش نخواهند نمود وبلکه در قطار آثار جدید معارف ومطبوعات وطن از باعث ذوق وطن پرستی واستقلال دوستی که مصادر امور دورۀ زمانشاه بیشتر از ارائه اسناد این کتاب با سائر کیفیات برمی آید طرف غور آخرین قرار خواهند داد و درحال میتوان گفت برای عرض معلومات مختلف و بیان حوادث عمومی افغانستان در عصر زمانشاه تا جائی که دراین اثر زحمت و دقت تام در کار رفته واکثر مطالب واصطلاحات بصورت روشن وپیوسته گردآورده شده است بسا به آئینۀ جهان نمائی بشمار برود وجمال عصر یکصد وهفتادسال پیش رادرا نجلای تحقيقات فراوان خود منعکس ودر انظار دانشجویان تجلی بیشتر از پیشتر ببخشد.
ولی از نظر انصاف باید انگار ورزید که سوای این اثر در مورد عصر درانی بنام کتاب ورساله ومقاله سخن ها زیاد گفته اند وصفحاتی زیاد ترتیب داده اند اما راجع بدورهٔ زمانشاه باین پیمانهٔ وسیع در محیط معارف ومطبوعات وطن بمین حجم وحسن اهتمام اثری وجود نداشته وحتی درآیندهٔ قریب هم از امثال همچه اثر زود ترانتظار نخواهد رفت وآن کسانیکه بمطالعات جهات مختلف راجع باین دوره وارد بوده و خاصهٔ معلمین علم تاریخ که اگر نیازمندی فراوان درخود احساس میکنند شاید از لحاظ تحقیق کیفیات وصورت انهماک ارزشی را باین اثر قائل ودر آینده امثال اینگونه آثار را از نویسندگان مبرز تاریخ تقاضا بکنند وگفتار بنده رابصدق بانجامند ولی با آن قراریکه در اطراف تاریخ مطالعه کرده ایم شیوۀ انصاف هرگز ازدست نداده وباز هم معترفیم که هیچ صاحب تاریخ لاف تحقيق وتدقیق نباید زد و بر هیچ يك اثر دیگر معترض وبرهیچ اثر خویش مفتخر نباید شد زیرا باهر گونه تحقیق و دريافت حکایات ثقات باز هم در آینده ماخذ قویتری از گوشه وکنار ظهور خواهد کرد که بر اقوال ما قبل به بعض فقرات مندرج وقع واعتبار تاریخی نخواهد گذاشت ولی خوشبختانه [ درة الزمان ] کتابی است که رویهمرفته با شواهد تاریخی بروفق مقتضیات شعائر ملی و خصوصیات افغانی بوجود آمده ومیتواند يك دورۀ پاشان وافتخار افغانستان را با همه مزایای رسمی وقبیله ای وخصوصیات محیطی درداخل وخارج مملکت معرفی نماید وبهمین وجه در این کتاب با ستثناء موارد تصادفی که ما خذ معتبر بیاد داده وا زحذف مطالب وکلمات ناگزیریم از جملات قصدی که جنبهٔ افتراء واتهام وتوهین و تحقیر در بر داشته باشد یکسر احتراز وانصراف ورزیده وجز تلقین محبت وتعاليم ایثار و فدویت وتفهيم استقلال دوستی وحریت پسندی ونگهداری شان و شرف ملی و قومی و اعلام انعکاس بیگانه پرستی واجتناب از عوامل خود غرضی وخود راهی وحفظ احترام مزید به شاه ووطن هرگز هدف ومقصود دیگری در پیش نداشته ومخالف حیثیات اشخاص وقبائل وعشائر وخاندانها سخن بدرشتی وخشودت نراند ه وبا در نظر داشت حسن اتفاق عموم سوای بعض اقتباسات دگر همه موارد را ایجاز واختصارکرده ایم اما
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.