Page 264

۱۸۴ و برای مزید موفقیت خویش که فکر توسعه جوئی قدم پیش می گذاشت اختلاف مذهبی را بین قبائل آن دیار بیشتر شهرت داده و میخواست ازین هم اندازی استفاده کند تفصیل این اجمال چنان است : سلطان نادر این سلطان شاهرخشاه ابن رضا قلی میرزا ابن نادر شاه افشار ترکمان که بعد از فوت پدر خویش شاهرخشاه (۱۲۱۰ه ق ) از باعث صدمات دولت قاجاری از دار السلطنه مشهد بدر شده با شهزاده عباس میرزا پسر خود بامید مراحم زمانشاه شهنشاه افغانستان در دار السلطنه هرات و از آنجا بدار السلطنه کابل بحضور اعلیحضرت ممدوح شرفیاب شد و در ظرف یکسال در کابل و هرات معیشت خوبی مینمود و تا وقتی که اعلیحضرت زمانشاه غازی در اردو کشی سمت هندو پنجاب مصروفیت داشت هر دو تن نادر میرزا و عباس میرزا مطابق میل خود ایشان که تمکن خود را موقتا در شهر هرات خواهش کرده بودند از طرف والی هرات بدرستی حمایت میشدند . در حال نزول اجلال زمانشاه بدار السلطنه هرات پس از انتشار خبر قتل آقا محمد شاه پادشاه طهران [۱] و فرستادن و تقرر نادر میرزا بسلطنت مشهد و چون نادر میرزا برویه جد خود نا در شاه افشار ترکمان مذهب تسنن اختیار کرده بود در سال ۱۲۱۷ه ق میرزا محمد مهدی متجتهد را که سر آمد فضلای دیار مشهد و در نظر بعضی از جماعات وقع احترام زیاد داشت و مذکور به سیاست غیر مائل بود و علاوه تا در سال ۱۲۱۰ه ق در واقعه شهادت اعلیحضرت شاهرخ شاه سلطان تحت الحمایت افغان نیز دست داشت و با آنهم چون وحدت قبائل ساکنان مشهد وغیره در نظر نادر سلطان طرف اعتبار و اعتنا بود و از طرف زمانشاه بروی سفارش رفته بود مسائل شخصی را بر کنار گزاشته از مجتهد مذکور بپاس شهرت علم و فضل او مزاحم نشد یعنی تا این اواخری که شاه قاجاری بخاک مشهد متعرض نگشت نادر سلطان افشار بخون خواهی پدر خود شاهرخ شاه حاضر نشد و تا سال ۱۲۱۷ ه ق که ختم دوره سلطنت او بود میر محمد مهدی مجتهد بر ا یا مریدان و اتباع او حمایت میکرد فتعلی شاه قاجار که نظر به سیاست های دیگر ممالک موقع یافته بود ورود خود را به مشهد بنام زیارت حضرت امام هشتم علی موسی الرضا اشتهار داده و متنفذین قبائل وزعمای روحانی آنجا را علیه سلطان نادر تحريك کردن گرفت و بر همین توطئه و پروپاگند که بیشتر مسائل دیگری را ورد زبان میداشت بتوسط ارسال مرسول مکاتیب سری بعنوان زعماء بعضی از عناصر کمک بهم رسانید واگرچه در اخفا وضع تجاوز در نظر او بود اما در ظاهر از صورت تفرقه اندازی بین جماعات اسلام استفاده بعمل آورده و چون در ان هنگام اوضاع قند هار و کابل برهم خورده و سلطنت زمانشاه انقراض یافته و سلطنت محمود شاه موقع استقرار بطور شاید حاصل نکرده بود متجاوزان قجاری بنواحی دارالسلطنه مشهد و نیشاپور پیشتر قدم گزاشتند و از با عثی که نادر سلطان دست نشانده سلطان افغان و فردی از دودمان نادر افشار بود تمکن اورا بدارالسلطنه مشهد که جزئی از تصرفات و خراج گذار و تحت الحمایت این مملکت بود سبب تزلزل (۱) تاریخ قتل آقا محمد شاه قاجار و اجلاس سلطان نادر در طوف يك ماه واقع شده است چنانچه شاه ایران در شب (۱۱) ذیقعده الحرام سال ۱۲۱۱ه ق در قلعه شوشی بقتل بر سید .