{"book":"adl0964","page":264,"text":"۱۸۴\n\nو برای مزید موفقیت خویش که فکر توسعه جوئی قدم پیش می گذاشت اختلاف مذهبی را\nبین قبائل آن دیار بیشتر شهرت داده و میخواست ازین هم اندازی استفاده کند تفصیل این\nاجمال چنان است : سلطان نادر این سلطان شاهرخشاه ابن رضا قلی میرزا ابن نادر شاه افشار\nترکمان که بعد از فوت پدر خویش شاهرخشاه (۱۲۱۰ه ق ) از باعث صدمات دولت قاجاری\nاز دار السلطنه مشهد بدر شده با شهزاده عباس میرزا پسر خود بامید مراحم زمانشاه شهنشاه\nافغانستان در دار السلطنه هرات و از آنجا بدار السلطنه کابل بحضور اعلیحضرت ممدوح شرفیاب\nشد و در ظرف یکسال در کابل و هرات معیشت خوبی مینمود و تا وقتی که اعلیحضرت زمانشاه\nغازی در اردو کشی سمت هندو پنجاب مصروفیت داشت هر دو تن نادر میرزا و عباس میرزا\nمطابق میل خود ایشان که تمکن خود را موقتا در شهر هرات خواهش کرده بودند از طرف\nوالی هرات بدرستی حمایت میشدند .\nدر حال نزول اجلال زمانشاه بدار السلطنه هرات پس از انتشار خبر قتل آقا محمد شاه پادشاه\nطهران [۱] و فرستادن و تقرر نادر میرزا بسلطنت مشهد و چون نادر میرزا برویه جد خود نا در شاه\nافشار ترکمان مذهب تسنن اختیار کرده بود در سال ۱۲۱۷ه ق میرزا محمد مهدی متجتهد را\nکه سر آمد فضلای دیار مشهد و در نظر بعضی از جماعات وقع احترام زیاد داشت و مذکور به سیاست\nغیر مائل بود و علاوه تا در سال ۱۲۱۰ه ق در واقعه شهادت اعلیحضرت شاهرخ شاه سلطان تحت الحمایت\nافغان نیز دست داشت و با آنهم چون وحدت قبائل ساکنان مشهد وغیره در نظر نادر سلطان\nطرف اعتبار و اعتنا بود و از طرف زمانشاه بروی سفارش رفته بود مسائل شخصی را بر کنار گزاشته\nاز مجتهد مذکور بپاس شهرت علم و فضل او مزاحم نشد یعنی تا این اواخری که شاه قاجاری\nبخاک مشهد متعرض نگشت نادر سلطان افشار بخون خواهی پدر خود شاهرخ شاه حاضر نشد\nو تا سال ۱۲۱۷ ه ق که ختم دوره سلطنت او بود میر محمد مهدی مجتهد بر ا یا مریدان و اتباع او حمایت میکرد\nفتعلی شاه قاجار که نظر به سیاست های دیگر ممالک موقع یافته بود ورود خود را به مشهد\nبنام زیارت حضرت امام هشتم علی موسی الرضا اشتهار داده و متنفذین قبائل وزعمای روحانی\nآنجا را علیه سلطان نادر تحريك کردن گرفت و بر همین توطئه و پروپاگند که بیشتر مسائل دیگری\nرا ورد زبان میداشت بتوسط ارسال مرسول مکاتیب سری بعنوان زعماء بعضی از عناصر کمک\nبهم رسانید واگرچه در اخفا وضع تجاوز در نظر او بود اما در ظاهر از صورت تفرقه اندازی بین\nجماعات اسلام استفاده بعمل آورده و چون در ان هنگام اوضاع قند هار و کابل برهم خورده\nو سلطنت زمانشاه انقراض یافته و سلطنت محمود شاه موقع استقرار بطور شاید حاصل نکرده بود\nمتجاوزان قجاری بنواحی دارالسلطنه مشهد و نیشاپور پیشتر قدم گزاشتند و از با عثی که\nنادر سلطان دست نشانده سلطان افغان و فردی از دودمان نادر افشار بود تمکن اورا\nبدارالسلطنه مشهد که جزئی از تصرفات و خراج گذار و تحت الحمایت این مملکت بود سبب تزلزل\n\n(۱) تاریخ قتل آقا محمد شاه قاجار و اجلاس سلطان نادر در طوف يك ماه واقع شده است چنانچه\nشاه ایران در شب (۱۱) ذیقعده الحرام سال ۱۲۱۱ه ق در قلعه شوشی بقتل بر سید .","chars":2608,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00264.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/264","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/264","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}