Page image — the source of record
Machine transcription
۱٥٦
فصل پنجاه و دوم
آغاز عملیات استعماری انگلیس
در
حواشی امپراطوری درانی
طوریکه در فصل گذشت از نظر گذشت مکاتیبات ناپلیون واقدامات او باعث شد تا
امپراطوری درانی مورد توجه قواء متجاوز قرار گیرد و کارروائی های اجانب در آغوش
افغانستان برای اولین بار بنام کمپنی هندشرقی درخاك بنگال وبالترتيب در گندا وممتا
وبالاخر توسط مهدی قلیخان وسپس بوساطت کاپیتان ملکم صورت بگیرد .
چون حل وفصل اینقضایاغور و تعمقی در کاردارد و نگارنده که سعیمزید در تحقیق موارد
از خود ابرازمی کنم قصد کلی دارم تادر کوچکترین مواردتاریه وخاصه قسمتهایسیاسی
روشن ترین مآخذ را کههمگان بداناتکا ورزند واز اغراق واشتباه وحدس و تخمین مبرا
شناسند نام ببرم تا جملات و کلماتمربوط به سیاستعصرزمانشاه را از طرفما چیزهای قیاسی
وعندی نپندارندوسخنانی کهمؤرخان دخیل زبان با عتراف کشودهاند بطور اقتباس بنگارم
والبته معرفی مآخذو توضیحات حوا شیجای شبهه وتردید بر مطالع نمی گذارد واین است
اصل گفتار مؤرخان ایرانی و انگلیسی کهخود آنان در اینباره مفصل حرفزده اند وبدون
کم وکاست در قیدنگارشخویشدر آورده اند :
عبداللطيف بنابیطالب الموسوی شوشتری که نام اثرخودرا بجهۀتحفه برای سید ابو القاسم
بن سید رضی ملقب بهمیرعالم [تحفةالعالم] نام کرده است . مذکور معاصر سلطنت زمانشاه
ودر ختم کتاب تحفة العالم دررسالۀموسومبه [ذیلالتحفه]چنین مینگارد [۱]
«جماعتانگلیسیه که مآل اندیش وعاقبت بین و مدام علاج واقعه را پیش»
«ازوقوعمینماینددیدند کهافاغنه کابلوقندهار کهسلطنت ایشان بهزمانشاه»
«ابدالیقرار گرفتههندوستانوممالك محروسۀ کمپنی را از مقوله والجار»
«الجنباندبفکر اینافتادند که دست اورا از ممالكهند بنحوی کوتاه نمایند»
«که قصد اینمملکت ومتعرض شدن این نواح پیرامونخاطر او نگردد و دو»
«فکریکه در این کار کردند چه نیکو اندیشیدند گورنر«دنگین»اولمیر زامهدی»
علیخان خراسانی را کهمدتهادر هندوستانو از متوسلان او بود ازبمبئی ازجانب»
(۱) رجوعشود بهصفحه(۱۲) رسالۀ ذیل التحفه در ختم کتابتحفةالعالم مهتمم این کتاب
محمد حسین طهرانی است و مذکور کتابتحفة العالم را در مطبعۀ شرکت اسلام
بطبع رسانیده است .
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.