{"book":"adl0964","page":234,"text":"۱٥٦\n\nفصل پنجاه و دوم\nآغاز عملیات استعماری انگلیس\nدر\nحواشی امپراطوری درانی\n\nطوریکه در فصل گذشت از نظر گذشت مکاتیبات ناپلیون واقدامات او باعث شد تا\nامپراطوری درانی مورد توجه قواء متجاوز قرار گیرد و کارروائی های اجانب در آغوش\nافغانستان برای اولین بار بنام کمپنی هندشرقی درخاك بنگال وبالترتيب در گندا وممتا\nوبالاخر توسط مهدی قلی‌خان وسپس بوساطت کاپیتان ملکم صورت بگیرد .\nچون حل وفصل این‌قضایاغور و تعمقی در کاردارد و نگارنده که سعی‌مزید در تحقیق موارد\nاز خود ابرازمی کنم قصد کلی دارم تادر کوچکترین موارد‌تاریه وخاصه قسمت‌های‌سیاسی\nروشن ترین مآخذ را که‌همگان بدان‌اتکا ورزند واز اغراق واشتباه وحدس و تخمین مبرا\nشناسند نام ببرم تا جملات و کلمات‌مربوط به سیاست‌عصر‌زمانشاه را از طرف‌ما چیزهای قیاسی\nوعندی نپندارندوسخنانی که‌مؤرخان دخیل زبان با عتراف کشوده‌اند بطور اقتباس بنگارم\nوالبته معرفی مآخذو توضیحات حوا شی‌جای شبهه وتردید بر مطالع نمی گذارد واین است\nاصل گفتار مؤرخان ایرانی و انگلیسی که‌خود آنان در این‌باره مفصل حرف‌زده اند وبدون\nکم وکاست در قید‌نگارش‌خویش‌در آورده اند :\nعبداللطيف بن‌ابیطالب الموسوی شوشتری که نام اثرخودرا بجهۀ‌تحفه برای سید ابو القاسم\nبن سید رضی ملقب به‌میرعالم [تحفةالعالم] نام کرده است . مذکور معاصر سلطنت زمانشاه\nودر ختم کتاب تحفة العالم دررسالۀ‌موسوم‌به [ذیل‌التحفه]چنین مینگارد [۱]\n«جماعت‌انگلیسیه که مآل اندیش وعاقبت بین و مدام علاج واقعه را پیش»\n«ازوقوع‌مینمایند‌دیدند که‌افاغنه کابل‌وقندهار که‌سلطنت ایشان به‌زمانشاه»\n«ابدالی‌قرار گرفته‌هندوستان‌وممالك محروسۀ کمپنی را از مقوله والجار»\n«الجنب‌اند‌بفکر این‌افتادند که دست اورا از ممالك‌هند بنحوی کوتاه نمایند»\n«که قصد این‌مملکت ومتعرض شدن این نواح پیرامون‌خاطر او نگردد و دو»\n«فکریکه در این کار کردند چه نیکو اندیشیدند گورنر«دنگین»اول‌میر زامهدی»\nعلی‌خان خراسانی را که‌مدتها‌در هندوستان‌و از متوسلان او بود ازبمبئی ازجانب»\n\n(۱) رجوع‌شود به‌صفحه(۱۲) رسالۀ ذیل التحفه در ختم کتاب‌تحفةالعالم مهتمم این کتاب\nمحمد حسین طهرانی است و مذکور کتاب‌تحفة العالم را در مطبعۀ شرکت اسلام\nبطبع رسانیده است .","chars":1868,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00234.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/234","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/234","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}