Page 173

وصورت انقلاب امورات و تبدیل احوال جمهورات عکس پذیر میگردد مقتضای عدل وفضل پروردگار واقتضای غرایم حکم آفریدگار خواهد بود دست قدرت سنیه الهی در ایجاد مكنونات نامتناهی بر آن جاری است که هرگاه بمرور شهور وعوام وعبور لیالی و ايام قوانین امور بقایت فتور پذیرد واحوال ملك وملل وحال اصحاب جاه ودول خلل گیرد بهر قرن صاحب قرانی باشوکت و گیتی ستانی در کمال صولت مؤید بتائیدات سبحانی ومشرف بتشریف نافذ فرمانی جهت ازاحت آن خلل وازالت آن ذلل رخش عزیمت بجلوه در آورد و در تمهید ارکان دولت وتشييد بنیان سلطنت اهتمام تمام وجد وجهد مالاكلام بجای آرد وعرصه ممالك كه عرصه مهالك گشته باشد از تمرد طغیان ارباب شرور واصحاب فسق و فجور پاك گرداند وغبار فتنه و فساد هر مفسد و بد کردار بژخم شمشیر آبدار وخنجر آتشبار از روی روزگار بنشاند مصداق این حال ومصدق اینمقال مقرون باقبال امیر بی نظیر ستوده خصال است که چون مدت مدید و عهد بعید بود که اقربای آنحضرت در صدد مخالفت آمده سر مخاصمت برمی افراشتند و نطاق منازعت بر میان بسته هیچگونه پای از طریقه معاندت بر نمی داشتند و بواسطه تنازع وتخالف آن زمره باغناء در عالم كون و فساد بجز ویرانی بلاد وخرابی اصناف عباد چیزی رو نمی نمود بر مقتضی حکمت ازلی و موجب مشيت لم يزلى امير سکندر مرتبت که مبارز معر که گیتی ستانی و چابک سوار میدان جهانبانی است پای صولت در رکاب دولت بار دیگر بحکم عزیز اکبر نهاده دست سطوت برار باب نخوت کشاد وشرار اشعه سنان آبدارش چون باد خاک از ادبار اشرار بر آورد وبضربات شمشیر آتشبارش خان و مان اهل طغیان زیر وزبر گرداند و چون صمام ظفر اثر با قضا وقدر مطابق بود بهر طرف روی آورد صفر رای اوشد و بهر که اشارت کرد منقاد فرمان بانفاذ او گشت و آنانکه روی در طریقه نزاع و خلاف آورد جان را با خانمان بباد فنا سپرد تفصیل این اجمال و توضيح اينمقال آنكه عبدالرحمن خان در ولایت ترکستان اگرچه بشجاعت موصوف وجلادت معروف بود و بساير عم منعمی که قم محسوس او گردیده ، بالكل مايل ظلم وعدوان وتخريب عباد و بلدان نبود اما بجهة آنكه همواره با بندگان حضرت اعلی طریق منازعت می پیمود مذموم زبانهای خواص و عوام و ملول لسانهای ایام وکرام گشت و هرچند شهریار فیروزمند بنصايح دلپذیر ومواعظ ناگزیر زبان حق ترجمان بر گشاده از روی رفق ومدارا بعد از فرار سردار محمد اعظم خان بحكم . وما كنا معذبين حتى نبعث رسولاً بارسال رسل پیغام داد که از وفور مرحمت و شمول مکرمت که در جبلت پاك ما مفطور است و در طينت مبارك ما مضمر از شر آثام و ذلات توگذشتم و رقم عفو بر جرایم ما تم تو کشیده از استیصال خاندان واضمحلال دودمان تو بر گشتیم ع هنوزت گر سر صلح است باز آی . سردار عبدالرحمن خان بتأثير تسويلات شيطانی و تخيلات نفسانی بهیچگونه شیوه نیکو عهد و رعونت را از دست نداد و سر از متابعت و گردن از ربقه ممانعت پیچید ، گام اطاعت در راه استطاعت نگشاد و تا آخر با قضای الهی و مقتضی حکمت نامتناهی باورسید آنچه رسید ودید آنچه با بست دید . (١٥٤)