Page 57

ایشان بامر وصیت ثانوی پرداخت که نتیجه وصیت آن پا دشاه مبرور درباره شاهزادگان عظام ازین قرار بود : ۱ : زمام حکومت هرات و توابع آنرا به کف با کفایت شهزاده تیمور سپرد چنانچه قبلا وفعلا بانجا قرارداشت . ۲ : قندهار را به شهزاده سلیمان پسر دوم خود نامزد کردو کابل را به ولد دیگر خود که پرویز نام داشت [۱] داده وشاهزاده سکندر را به همراهی (بقیه پاورقی صفحه ۲۹) که هر کس اندشت اعتراض به کار پادشاه آزادانه بنهد تا کار سلطنت در اثر رای و نظریات همه صورت پذیرد. و به همین طریق آنها را سلام بددوئی و اکثراً به همین غرض مجلس علما وفضلا را تشکیل نموده و آنها را دعوت کنی که بوسیله آنها خودرا با مورمذهب وطبیعیات و دگرعلوم واقف نمائی وعلاوه امور سلطنت نیز باتفاق رأی و نظریات آنها آراسته گردد.برای انتظام حکومت قاعده وقوانین را هم منضبط کنی و نه آنکه تنها به تعمیل آن خلق را مجبور ومکلف بسازی بلکه نفس خود و همه امراء و وزراء و پسران و عزیزان خودر اتابع قانون بشماری و همچنان عسکر را باید بدست خود تنخواه دهی واز مالیات اراضی مملکت یک پول برای خراجات شخصی خود نگیری ورسم کرنش وتعظیم را منع نمائی که هیچ مسلمان سر به کرنش چنانچه معمول است فرونیارد . رسم کرنش امر قبیحی بود که در اعصار پیشین بحضور پادشاه و هر اولوالامر سر باطاعت چنان فرو می بردند که العياذبا بالله تقریباً سجده بود و شاهدی بخاطر داریم : وقتی که نادر شاه افشار لاهور را فتح نمود با مردم آنجا از حیث استبداد امر قتل عام داد : محمد شاه کورگانی شهنشاه مغول ناچار بفرض شفاعت جرم اهالی شهر حضورش رسیده و حین مواجهه با اعیان معیتی رویخاک اوفتاد. نادرشاه افشار وقتی که سرش را از خاک برداشت محمد شاه کورگانی فرمود : اگر شاهی ببخش . اگر تاجری بفروش اگر قصابی بکش ، نادر شاه افشار بخنده گفنت بلحاظ ریش سفید تو بخشیدم و آنگه امر کردتا سپاهیان سفاک دست از قتل عام برگیرند. اعلیحضرت احمدشاه غازی درانی این امر شنیع کرنش را در عصر خود مطلق منع قرار داده و بفرزندان جانشین خودنیز توصیه نمود . [۱] ابن محمد امین نویسنده کتاب تاریخ زندیه در قسمت حکومت شهر کابل سهو میکند : اولادر جائی که میگوید زمام حکومت شهر کابل را به پرویز سپرده بود در يك قباله شرعی آنوقته در ماه صفر ۱۱۸۳ قموی اسم محمد داراب ذکر است نه پرویز معلوم شد که حاکم کابل شهزاده محمد داراب بوده است و یا اینکه اعزام و تقرر شهزاده پرویز بعد از حکومت شهزاده داراب در کابل به وصیت اعلیحضرت احمد شاه بایا صورت گرفته است : رجوع به نقل قباله در صفحه [۱۵]. در قسمت وصیت اعلیحضرت احمد شاه درباره شهزادگان و مسافرت و معاودت او از مشهد و ظهور مرض آن شاه معظم قول صاحب مجمل التواريخ و ديهنتو تاريخ و ايلفنستون مطابقت دارد ولی قولی که از همه مؤرخین درین باره محقق و مدلل است مجمل التواريخ زند یه است که در خود عصر و در همانجا نوشته شده و قضایا را به تحقیق میرساند . «۳۰»