Page 239

- ٢٣٦ - حواشی صفحه ٢٣٥ : ١) سیوالزیشن لغت انگلیسی است بمعنی تهذیب و تمدن چنانچه اهل عرب این زمان دول یورپ را دول متمدنه میگویند . ٢) سر اسحق نیوطن - سر ازك نیوطن نام حکیمی است دانای علم ریاضی که در سنه ١٧٢٧ ع وفات یافته . ٣) باکن ( فرانسیس بیکن ) این حکیم در سنه ١٥٦١ ع تولد شده و در منطق و فلسفه - روح تازه دمیده است . ٤) ادیسن نام انشا پردازیست که فن انشای زبان انگلیسی را پایه نو بخشیده است در سنه ١٧١٩ ع این جهان را پدرود گفته . ٥) مایعسا و سرعشر عیسویه را قرن کبیر میگویند که در ان قرن علوم و فنون ملك یورپ در ترقی قدم نهاده بود و منجمله زمانه وسطی که از میلاد جناب عیسی علیه السلام تا اختتام سنه ١٥٠٠ ع میباشد کم و بیش ششصد سال سائر اقوام بر اعظم یورپ در ظلمت و جهالت گرفتار بودند و حالت اسیا و افریقیه ازین هم بدتر بود دران هنگام اهل عرب محضه بدولت اسلام هر گوشه دنیا را بنور تهذیب روشن نمودند . ٦) خیلی کسان از تاریخ نویسان یورپ مثل ادورگین و هنری لوئیس و دکتور هیلی و سد لبو فرانسوی - سکندر نهاست - وغیرهم اعتراف کرده اند که سر چشمه فضل و کمال یورپ علم عرب بوده است . ٧) وایٹلی اول کسی است که رجز عرب را بزبان انگلیسی شرح داده است . ٨) روژن اول شخصی است که علم الجبرا را از زبان عربی بزبان فرانسوی نقل کرده . ٩) لونارد اول کسی است که الجبرا و اقلید سر را از تازی به انگلیسی ترجمه نموده . ١٠) پاپ اسقف اعظم فرقه كاتوليك كه ايشان تصویر حضرت مریم وعیسی (ع) را سجد میکنند . ١١) سرداری از سرداران سلطنت رومیه . ١٢) نسل انبیا عبارت است از بنی اسرائیل که اولاد حضرت ابراهیم و اسحق ويعقوب ويوسف ويهودا عليهم السلام وعلى نبينا وغیرهم هستند . و ١٣) کاهن ماخوذ است از کوهین که لغت عبرانی است یعنی عالم و داننده تورات چون ایشان از برای فریفتن عوام اکثر فال گیریها میکردند ازینجهت عربان ساحر و غیب گورا کاهن میگفتند . ١٤) شرب الیهود در امر شراب خوردن یهود است چون در تورات در باره باده خوري قدغن شدید وارد است انقوم شراب بر سبیل اختفا میخوردند بنابران شعرای زبان فارسی در اصطلاح خود پنهان شراب خوردن را شرب الیهود میگویند . ١٥ و ١٦) نیرون - ایمپراطور سلطنت رومیه که در سنه ٣٧ ع از بطن ما در برامده خیلی جابر وجائر گذشته است اولا مادر خود را کشته است سپس همه شهر را اتش درزده