Page image — the source of record
Machine transcription
- ٢٢٩ -
پاد شاهی از خدمت شخصی خورسند شده خلعتی بخشید . ساعتی بعد گفت . .
چقدر ممنون شدی . ان شخص جواب داد که از شما کمتر. پاد شاه را این جواب خوشش
نیامده از یسکه ان مرد عالم بود برای رفع انقباض خاطر گفت .. شما در مقام کریمید و با
بخود
حسن افتخار می بالید و من در مقام محتاجم با يك حال فقر تفوق می پیچم .
از تفصیلات فوق باید دانست که خلاصه میل اجتماعی استمدادی بوده که صاحب
میل بفعالیت ان مسعود می بوده است .
چنانچه شاعر روح شناس اخلاقی بابا افضل کاشی در تقویت میل اجتماعی چنین گفته :
با خلق بخلق زندگانی میکن نیکی همیوقت تا توانی میکن
کار همه کس را برار از دست زیان وانگه بنشین و کامرانی میکن
در باب تظاهر ا تمیل اجتماعی روحیون انقدر اثر منظوم ومنشور بوجود اورده اند که بیرون
از حیطه شمار است . میمانیه مال نظم نزایشان را در اشکال اتی جمع میکیم :
(۱) الف انسان در حال ناکامی این میل اجتماعی همیشه مضطرب است . این است که گاه گاهی
بوسیله های صنعی نیز حرارت این میل اجتماعی را تسکین میدهد . مثلا شخصی منفردا
در شب تاریک بطرفی میرود . تنهایی دهشتی در روح این شخص القا میکند. یا بخواندن
دعائی اگر دیندار باشد ـــ به پناه ایزد متعال خود را انداخته بدفع تنهایی میکوشد و یا
چند بیتی را بنا میکند بترنم کردن . یعنی از اواز خود رفیقی میتراشد . ( بطریق تـ بـيـيـــــر
شخصیت که در اینده نزديك خواهید دید ) در سایه این رفیق صنعی ازاله دهشت مینماید
کذا همین سبب است که در شبهای تاريك و یا نورانی بزرگران برای استا و یا تولیه کشی تنهایی
خود را بغزل خوانی تلافی میکنند . کذا ما درها و یا پدرها وقتیکه تنها مشغول بکاری باشند
خواه دوخت باشد و خواه دیگر کار با ترنم حزین ازاله دهشت تنهائی مینمایند . اگرچه این
ترنم معنی تنشط خاطر هم دارد لیکن با رفع دهشت ترکیب یافته است .
بارها بنظر خورده است که شخصی در مجلس بیگانگان افتاده از تنهائی دلگیر شد مبمعد
دماغی در زبان موضوع بحث قیافت عادت وغیره حضار رشته اشتراکی پیدا کرده از میان ــ
حاضرین رفیقی بدست اورده از دلتنگی برامده است چنانچه :
صائب اصفهانی سه عصر سابقتر گفته :
روشن شود چراغ دل ما ز یکدیگر چون رشته های شمع بهم زنده ایم ما
اطفال بالعبت های خود چقدر صحبت های معصومانه و حیوانات با هم نوعان خود چگونه
الفت های ابتدائی دارند که هر روز مشهود است .
انسان های قدیم ازدواج را از غریزه و ایتلاف بنوع را از همین میل مشهور کرده اند
جدائی وحشت است . وحشت موجب فلاکت چه از همین میل است که انسان مدنی بالطبع
و یا حیوان اجتماعی است . خلاصه هجران ناکامی همین الفت و وصل کامیابی این میل است
این است که بیدل ع بضمین معنی تجاهل عارف کرده است :
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.