Page 55

علم نباتات ۴۶ اگرچه ترتیب مخصوص از سه انواع مذکور به قسم نبات ظاهر میشود اما بعض اوقات تغیرات نیز مشاهده میشوند مثلاً اگر ساقه فقط از یک طرف روشنی را حاصل کند اگرچه ترتیب مخصوص دارد لاکن برگ ها بیک طرف ساق میرویند. ساخت برگها چنانکه پیشتر بیان کردیم برگها مرکب اند از دسته های لیفی وعائی و نسج زنبوری و بشره دسته های لیفی وعائی رگهای برگ را تشکیل داده اند و نسج زنبوری جا های بین رگها را پر کرده است - الیاف و اوعیه از دستهای برآمده اند که در ساقه موجود اند - ترتیب آنها فقط همان قسم است که در ساق - اختلاف فقط همان قدر است که نسج زنبوری که بطرف مرکز در ساق است در دنباله بسطح فوقانی وقوع می یابد. علاوه بر الیاف و اوعیه و نسج زنبوری دو ورقه های نسج سلولی اند که روی برگ را پوشانیده چنانچه جزیی که بسطح فوقانی برگ است آنرا بشره فوقانی و آنکه بسطح تحتانی آنرا بشره تحتانی برگ گویند - فوهات تنفسی در بشره تحتانی بیشتر اند نسبت به سطح فوقانی. ساخت برگهای مرقسه نسبت به برگهای هوائی مختلف است - در آنها نه دسته های لیفی و عائی اند نه بشره - سلولهای که از آنها تشکیل یافته اند بیکدیگر متصل اند و فوهات تنفسی