Page 20

١٥ مسرور شده گفت که «واللهِ صارَ بنَىَّ شاعِراً» (بخدا بچه گکم شاعر گشت) این فقره اگر چه موزون نیست لیکن چون تشبیه بلند بود حضرت حسان رض فهمیدند که بچه قابلیت شاعری دارد. ازین واقعه ثابت میشود که نزد اهل غرب حقیقت شعر چیست؟ ابن رشیق قیروانی کتابی مستقل بر شعر و شاعری عرب نوشته است و در این کتاب اقوال علما و شعرائی که نقل نموده از ان هم تأیید خیال مذکور می شود۔ شعرای فارس هم شاعری تخیل را میگویند. نظامی عروضي سمرقندی که شاعر بزرگ و همعصر نظامی گنجوی است در کتاب چهار مقاله خویش مینویسد. «شاعری صناعتی است که شاعر بدان صنعت اتساق مقدمات موهمه کند و التیام قیاس نتیجه بر آن وجه که معنی خرد را بزرگ گرداند له ما با مولف موافق هستیم که ازین واقعہ حضرت حسان رض قابلیت و ملکه شاعری را در بچہ خود در یافتند لیکن از ان فهمیدن که عر بها در باب شاعری بمذهب ارسطو داشتند پیش مولف آنرا کلام موزون نمیدانستند بعید است (انصاری) شه علمای عرب و عجم در تعریف شعر با اروپا موافق نیند. سعی توافق تکلف بی لزوم است (انصاری)