Page 110

۱۰۳ حافظه ماست، آنهم بمنزله یک کوتی تجارتیست که مالک آن نفس است، پیش کار آن قوت مدرکه، خادم این پیشکار حواس اند که شب و روز بمهیا کردن اسباب مختلف الاقسام مشغول میباشند. فی الحقیقت علم اشیای بیرون که نفس بذریعه حواس پیدا میشود تمام قوت حاصل کننده آن، قوت مدرکه است قوت حافظه آن علم حاصل شده را بحفاظت نگاه میدارد، و بوقت ضرورت بذہن پیش میکند . شرائط تحفظ و استحضار از بیان فوق ظاهر است که حافظه سه کار دارد یعنے واقفیت حاصل شد را گرفتن و آنرا در ذہن جمع داشتن یا تحفظ، و بر وقت ضرورت پیشروی ذہن آوردن یا استحضار، ازین هر سه کار دو کار آخری بحافظه زیاده تعلق دارد حالا ما شما را چند شرط عام نشان میدهیم که بر آنها مدار این ہر دو عمل حافظه است (۱) در مضمون سبق شوق پیدا کرده توجه طلبا را قائم باید داشت، این شوق اینطور پیدا میشود که اشیائیکه بطلبا پیش کرده شوند درک آنها واضح و روشن باشد شما میدانید که اشیائیکه بچشم دیده شوند نسبت بآن اشیائیکه فقط بگوش شنید شوند زود تر یاد میشوند و تا دیر در حافظه قائم میمانند. مثل مشہور است، شرکت رفیق حصار اول علم التعلیم ١٢٠٠