Page 106

۹۹ سامان مختلف بهم میرساند، تجربه ها میکند، از قوت مشاهدهٔ طلبا کار میگیرد، همچنان خواص اشیا را نشان داده ذهن نشین طلبا میکند، مثلاً اشیای مختلفه را حرارت رسانده بذریعه مشاهده این قانون عام را میفهماند که اجسام از حرارت انبساط میکنند. طرق تربیت قوت مدرکه (Mode of Training Perception) زیاده بر تربیت حواس موقوف است، و پیش ازین ما آنرا بیان کردیم علاوه برین بر امور ذیل هم خیال باید داشت:- ( ۱ ) چون کدام شی سبق میدهید در انوقت سامان کافی در باره آن شی بهم برسانید، بغیر از سامان کافی، دروس اشیا مانند گفتگوی لفظی میباشد، طلبا را معلومات درست و کافی در بارهٔ اشیا و خاصیتهای آنها حاصل نمیشود الا هر چیزیکه مدرس بگوید آنرا از ترس مدرس مثل طوطی از برکرده از معانی و حقیقت غافل میمانند. ( ۲ ) بقدریکه ممکن باشد باید که تعلیم زبانی شود، مطلب اینست که اشیا را بدست بچه ها او گفته شود که اینها را ببینید، بچشید، ببوئید، تا همینطور آنها از خواص اشیای خارجی آگاه حاصل کنند، وغیر دیدن و فهمیدن اشیا درک معانی و حقایق عبارتهای کتباً را از برکردن فائده ندارد.