Page 62

٥٥ این ظاهر است که تا ما همه درخشه های دنیا را نساز شدها در باردار بها تملق چاپلوسی ترک آزادی وغیره وغیره را اختیار نمائیم دنیا بدست نمی آید آیا برای عظمت موهوم دنیا اختیار نمودن خسائس مذکور جائز است؟ مادر مشیت ایزدی چه اختیار داریم؟ هرشخص صفتیکه دارد و ا و توست خدا ماچه هستیم؟ بغیر از اراده خدا یک ذره هم بحرکت آمده نمی تواند؛ او ما را هر طرف که میراند میرویم و هر کاریکه از ما میگیرد میکنیم؛ مثل یک پرکاه ایم صرصر مشیت ایزدی هرسو که میخواهد ما را میبرد- این فیضه نامه ما است اگر کسی این را قبول نمیکند ما با او غرض نداریم، ما پابند فکر کسی نیستیم محض به عقل خود کار میکنیم،، اسحاصل ترتیب کامل این مضمون این است که .. اوّل بر عدم ثبات دنیا برهان عقلی قائم کرده شود سپس اینکه برای چنین یک چیز دردسر بر داشتن چه لازم؟ بعد از ان مسأله جبر پیش کرده اعلان فیصله قطعی خویش را به آهنگ بلند و بی باکی و دلیری کامل نماید؛ خواجه حافظ مضمون بالا را بیک تفصیل و جوش و زور ادا نموده است (۱) یعنی عقیده فرقه جبریه که رو بند، مثل جماد است هیچ وقت قدرت اختیار ندارد ۱۲ (منشور محرر)