Page 256

۲۴۷ نخستین یکے جنبشی بود فرو بجنبید چندان که جنبش دو کرد چون آن هر دو جنبش بیک جا فتاد ز هر جنبشی جنبش نو بزاد اگرچه خیالات فلسفیانه بعد از نظامی عام شدند لیکن به ایران بواسطه هجومهای تاتار و تیمور تا سه صد سال امن و قرار نصیب نشد ازین سبب تا زمانی شاعری فلسفیانه از حرکت ماند ـ بعد ازان در صفویه فلسفه را حیات دوباره و چنان تعمیم داد که فلسفه بهر خانه داخل شد حالا اگرچه شعر انجیثیت فلسفه چیزی هم نمی گفتند لیکن چیزی که میگفتند طبعاً برنگ فلسفه می آمد ـ علی الخصوص این رنگ در کلام سحابی عرفی نظیری جلال اسیر بالکل نمایان بود و نیز الفاظ فلسفه آنقدر در زبان داخل شدند که اگر همه را جمع کنیم ازان یک کتاب مختصر لغت فلسفه طیار میشود ـ مثلاً گر بباز یچه شوم ملزم ارباب کمال خندۀ جوهر فرد است دلیل تقسیم ممکن بود که هستی واجب فنا شود وین ممتنع که عشق تو منفک زما شود له جوهر فرد ـ جزو لا یتجزای است که قابل تقسیم نیست (سپلوتی) ته امکان، وجوب امتناع . مواد ثلاثه حکمیه است (سپلوتی)