Page 206

۱۹۹ حالت هم زود سیر میگردد، چنانچه مولنای روم میفرماید یک جهان تنگدل و ما ز فراخی نشاط یک نفس عاشق آنیم که دلتنگ شویم عارف همیشه آرزومند ترقی میباشد و هر حالت موجوده خویش را قید خانه تصور مینماید - مولنای روم میفرماید ای برگ قوت یافتی تا شاخ را بشکافتی چون هستی از زندان بگو تا من بین حپس انگشتم در اصل ماده برگ و شاخ مخفی میباشد این است که شاعر به برگ خطاب کرده میگوید ذکر و تسبیح ذکر و تسبیح ارباب ظاهر و اصحاب زهد این است که نام پاک خدا را از زبان با بار تکرار نمایند، ازین سبب تسبیح صد دانه و هزار دانه رواج یافته که هر قدر تعداد ذکر زیاده شود بران ثواب هم بسیار می آید لیکن ارباب حال این را ذکر نمیگویند نزدشان اگر هزار ها لک ها بار لفظ الله الله گفته شود سود ی نمی بخشد چنانچه به تکرار نمودن لفظ حلوا زبان و کام شیرین نمیشود نزد شان ذکر این است که در هر دل انسان تصور ذات و صفات مستولی گردد، درینحالت هر لفظیکه از زبان