Page 354

فتوحات اسلامی (۳۴۵) فتح بلاد هند در حین پرده گردید چون صبح شد یمین الدوله شهر را خالی از اهل و سكان یافت که هر یک از اهلی شهر از راه مخالف راه آخر فرار نمودند یمین الدوله شهر را که متصرف شده خزاین اموال و سلاح را جای بجا دیده همه را غنیمت گرفته تعقیب منهزمین را کرده ایشانرا بضرب جنگلها و بیشه‌ها ملاقی شده بدیشان جنگیده اکثری آنها را مقتول و اسیر ساخت بیدا منفرداً گریخته نجات یافت بعد یمین الدوله مظفر و منصور بغزنین مرحعت نمود. فتح قلعه دیگر از بلاد هند در سنه چهار صد و چهارده یمین الدوله بغزای یار هند رفته مقاتله شدید نمود و غنایم کثیری جمع کرده آنچنان بکمال دلیری و شدت رفته ماخورا نزدیک قلعه رسانید که در سرکوه بمند بود و غیر از یک راه در دیگر جهت ان راه نبود آن قلعه وسیعی بود در ان خلقی کثیری سکونت داشتند و منجمد فیل در آنجا بود و اهل آن قلعه جمیع مایحتاج خود را داشتند چون یمین الدوله ایشان را محاصره نمود مقاتله شدید کرده نفری زیاد از ایشان بقتل رسانید ناچار مطیع شده امان طلبیدند یمین الدوله بایشان امان داده دران قلعه تقرر داد و خراج شان را تعیین نمود بعد اهل قلعه بر یمین الدوله هدیه های کثیر پیش کش بردند از انجمله یکمرغ مانند قمری بود و خاصیت او آن بود که هرگاه در مجلس طعام زهر آلود حاضر میشد از چشم مرغ اشک میریخت و سنگ میگردید و خاصیت آن سنگ آن بود که چون می سائیدند و در زخم مرهم میکردند التیام و شفاء می یافت. ذکر توجه سلطان محمود بجانب سومنات و فتح آن چون یمین الدوله سلطان محمود سنه ع ۴۱ چهار صد و شانزده قصد تسخیر دیار هند را عزیمت کرد و شهر و قلعه آن را فتح نمود و بتی را که معروف بسومنات بود متصرف شد بقصه آن چنان است که آن بت بزرگ ترین بتان هند بود و اهل هند در شب خسوف در حوالی آن بتخانه زیاده از دو هزار کس جهت زیارت مجتمع میشدند و معتقد شان چنین بود که ارواح بعد از مفارقت ابدان بخدمت سومنات آمده ارواح مجتمع را با بدان میفرستد بر سبیل تناسخ حواله میکند و از اقصای هند نذور و صدقات بآن می بردیم و قریب بده هزار قریه معموره وقف خدام آن بتخانه بود و چندان جواهر گراین بها و در آن بتخانه مجتمع شده بود که عشر آن در خزینه هیچ پادشاهی نبود اهل هند را نهر کلامیست که کنک گفته میشود هند و یان تعظیم مینمایند آن را امداد غیبی و فتح سومنات گوید میشود که سومنات ام بت نیست بلکہ نام آن بت مانات بود ولات نام بت آن یکی ز بتان بود ولات دیگر عزی نام دارد سومنات کہ غیم قلی بود عارف سومنات