Page 85

صفحه ٦ (شماره ٥) مجلد پنجم شهر را بكلی فراموش كرده حكايات آنرا از افسانه های خیالی گمان کرده اند در هر حال هنوزه هم آثار «آنجور» باقی است و تا امروزه کسی پیدا نشده است که طلسم مغلق آنرا شناسانده و راهی برای شنا خت این شهر بمردم نشان بدهد . جزیره ایستر در اواسط بحر محیط کبیر و قریباً هزار میل دوراز سواحل جمهوری «شیلی» جزیره است که طول آن قریباً سیزده میل وعرضش تخمیناً به هفت میل بالغ میشود، و با دوری که این جزیره از سواحل عالم متمدن دارد بحریه پیمایان آن را مشاهده کرده اند سکنه جزیره پر از مجسمه های بزرگ بزرگی میباشد که ارتفاع هر مجسمه آن تخمیناً به سی فت بالغ می شود . درین جزیره قراب شش صد مجسمه نیم تنه بر علاوه یکصد و شصت سکه (قاعده) میباشد که بعض این تمثال های نیمتنه بر روی آنها قرار گرفته و بعض بمنزله مقابر میباشد . در وسط جزیره یکانی (آتش فشان) میباشد که هنگامه انسان در ان بلند شده و اطراف آنرا گردش نماید مکان های سنگی حجاری مییابد که در پهلوی آنها تمثال های خیلی زیادی است که ساختن بعض آنها باتمام رسیده و بعض ها نا تمام میباشد این مجسمه ها يك حالتی گذاشته شده که گوئی صانعین آن رفته اند که فردا واپس آمده و مصروف کار شوند . شاید حاجت نباشد که بگوئیم این مجسمه ها سری از اسرار غامض و معمائی است که تا حال حلها بحل آن موفق نشده اند. حصر اً عده ساکنین این جزیره بیشتر از دو صد و پنجاه نفر نمیباشند شمارشی که درین جزیره دیده می شود اینستکه در آنجا مقابر یا بقا یا جسد های یافت نمی شود که دلیل شمرده شود که این جزیره پر از نفوس بوده و یا اینستکه اهالی آن بر اثر كدام زلزله مدهش يا ظهور آتشفشانی هلاک شده باشند مجسمه هایکه ذكر كرديم بحدی از روی دقت و مهارت ساخته شده استکه هر صانع ماهری میتواند برای اکمال آنها بکوشد . معذالك درين جزیره حتماً بايد حادثه که منتهی به هلاک ساکنین یافرار شان شده است واقع شده باشد . یگانه عالمی که یکی از علما دران اره نموده و شاید صحیح هم باشد اینستکه جزیره ایستر در زمینه های قدیم پشته خاکی بر قله کوه یا اراضی مرتفعه بوده است که این اراضی در اثر يك زلزله مدهشی در زیر آب غرق شده و در بالای سطح آب جز همان قسمت مرتفع آن چیزی باقی نمانده است و آن عبارت از همین پشته است که امروزه وجود دارد و با سم « جزیره ایستر » شناخته می شود . ( نا تمام ) تبعات ادبی : درهای یتیم (٤) ١٩ - دیوان احمد اثر میرزا احمد خان که پسر میرزا خان مرحوم است بمضمون الولد سرالابيه شخصي فاضل واديب وداراي مقام ارجمندی بوده است . و از شعراي دربار تیمور شاه که خوبترین مربی ومشوق شعرا است محسوب است . دیوان او موجود ومتعلق است بمیر زا عبدالله خان که پسران مرحوم است . ۲۰ - دیوان جایز که از شعرای زمان اعلیحضرت تیمور شاه وهم عصر با عاجز وافغان ومير زا وعزت وغيره بوده است چون اسم این شاعر و اثرش که درامراد از دیوان اشعارش باشد از دوست عزیزم حافظ نور محمد خان شنیدم به همین اندازه قناعت کرده معلومات درست و پایداري را که مقصد از روشن کردن حیات این شاعر باشد بخود ایشان میگذارم و میگذرم . ۲۱- : دیوان عزت که این هم از شعراي زمان شاه زمان، شاه شجاع بوده است یک بیت این شاعر تا امروز مشهور و بزبان ها جاریست بعالم رونق خوبی از ان شد که دوران در کف شاه زمان شد از قرار اطلا عاتی که از حضرت استادم قاري صاحب فرا گرفتم گویا حضرت شان در سنه ١٣٠٦ ديوان این شاعر را بخط