Page 836

محله ٧ شماره ٢٥ مجلد پنجم را عرض کنم که من بد مسلک نبودم ولی فقط به نداشتن تربیه این دور وئی که گمان میکردم باعث پیشرفت مقاصدم است پیدا کردم . اما غافل ازین بودم که وقتی خواهد رسید که کارم بر ملا و خودم رسوا خواهم شد . قوای جوانی ، حس جاه طلبی پرده پیش چشمم انداخت در اول مرحله بد گفتن صاحبان بصیرت را بفرض دانسته شروع به قبح آنها نمودم افسوس از بی تربیه گی . دوست گفته اند که « تعلیم خیر تربیات است تعلیم قوه حافظه را توانگر میسازد . تربیه در مرد خصلتهای مفید تولید کرده غلبه کردن برخصلتهای مضر را یاد میدهد » (١) تربیه بهترین طریقه است برای اصلاح یک جامعه اگر یک قوم با تربیه باشد البته آنها جاده اضمحلال را زود تر می پیمایند که جاده ترقی را چه صاحب تربیه همیشه صادق فی تربیه کافی بطرف صدقت خواهد رفت . حق سبحانه تعالی انسانرا طبیعتاً نیک پسند خلق فرموده پس اگر شخصی تربیه نباشد . قوای جوانی و خواهشات نفسانی دیده بصیرتش را کور ساخته کارهای مذموم بنظرش خوب معلوم میشود بیچاره وقتی بخود می آید که کار از کار رفته از حیاتش جز نفسی باقی نمانده است آنوقت خصایص خوب سر بالا کرده بر اندوه و ندامتش می افزاید . و این حسرت وقتی برابران دست میدهد که زمانه دلش را از جاه پرستی سرد و محیط او را متنفر ساخته میباشد دست حسرت بر فرق زدن هیچ فائده برایش نمیبخشد آوای دوره درخشان نادری چقدر تو برای حیات آتیه این ملت سعی می کنی بلی مزایا تو ظاهر است ما نمیتوانیم که جبران این خدمات ترا بیدا کاری نمائیم فقط مرهون هستیم و بس ان اگر تنها به افتتاح کلوب معارف به نظر حق بینی بنگریم می بینیم که این کلوب می تواند که اطفال را راست گوی با مسلک صادق تربیه کند . زیرا اینجا دیگر حرف های مبهم و الفاظ مذموم ( از قبیل خیانت و غیره ) را نمی شنود هر چه بگوید هر چه بشنود فقط صداقت ، شرافت ؛ حزم ؛ عشق بوطن داشتن است و بس درین کلوب همه یک عشق سرشاری کوشش دارند تا دوره تحصیل شان زود تر ختم و یک آن اولتر برای خدمت حکومت مقدس خویش حاضر شوند بلی این کلوب جوانان را محض برای خدمت با صداقت تربیه می کند اینجا دیگر خود خواهی جاه طلبی اغراض نفسی در مخیله خود پرورش نمی دهند آه ای دوره طلائی ( نادری ) کاش سن من هم مقتضای تربیه را می کرد تا رفته درین کلوب شامل شده کسب اخلاق فاضله می نمودم . بالاخره از غایت یأس دستی بفرق خویش زدم همچو الکٹر یک رسیده از جایم پریدم . دیدم که از شب خیلی گذشته و اندک باقی مانده لا علاج بطرف استراحت گاه روان شده خبر های داخلی معاینه اعلیحضرت غازی مکتب صنایع نفیسه را شاید محتاج به تحریر و علاقه که ذات شاهانه به معارف دارند نباشیم زیرا درین عرصه کمی که حضور شاهانه سریر آرای تخت پاد شاهی افغانستان گردیده اند الطاف بزرگ و توجهات قابل تقدیری به معارف فرموده اند ، انست که در اثر همین علاقه شاهانه قبلاً مقرر فرموده بودند که روز پنجشنبه ساعت ١٠ بجه بمكتب صنایع نفیسه تشریف فرما شده و معاینه می فرمایند قبل از ورود ملوکانه تولی تشریفاتی با موزیک در بیرون احاطه مدرسه و طلاب به داخل احاطه صف بسته انتظار موکب همایونی را داشتند همینکه ساعت ١٠ و ١٥ دقیقه بسر رسیده اعلیحضرت غازی بسواری موتر با هیئت دربار و جناب سرمنشی صاحب . و وزیر صاحب معارف وارد مکتب شدند . همینکه سلامی ختم شده ذات شاهانه وارد احاطه مدرسه شدند از طرف طلاب و هیئت متعلم با مکتب نایز تعظیمی بعمل آمده بعد از تعارف و احوال پرسی که با طلاب و معلمین و هیئت اداری مکتب فرمودند و در بستر استراحت بدعائی ذات اعلیحضرت مشغول بودم که ابی این شهنشاه عادل ما را از همه خطرات محفوظ دار امین . ( میر محمد عزیز )