Page 69

( شماره 4 ) پول را قیمت دار می سازد ، حسن استعمال آن است ، و این کار است مخصوص اشخاص تربیه یافته و هوشیار و دارای اخلاق خوب . اگر شما اینقدر در اطراف مسئله دقت می نمودند ، خود بخود متحسس می شدند که به جای تهیه نمودن پول زیاد بهتر است آن پول را جهت تعلیم وتربیۀ او صرف نمود و سعی کرد که خودش در دنیا صاحب بازوی توانا گردیده برای خود پول تولید کند . وبا آن همه گونه سا مان رفاه وراحت خود را مهیا سازد و این سبب میگر دید که با آن پول پسر خودرا به یکی از دارالعلوم های بزرگی فرستاد از تعلیم و تربیۀ استادان و مربیان بزرگ مستفید سازد . گذشته ازین شاید تجربه داریم که اکثر اشخاص در مملکت ما سعی می کنند هر چه زود تر ممکن شود برای پسران خود کار و یا مورتی پیدا نموده باصطلاح خود شان صاحب جار پیسه بخواه بسازند و برای این کار حتی حاضرند پسر خود را از عین تعلیم مکتب خلاص نموده، کو شش ورزند که در یکی از ادارات حکومتی و یا کدام جای دیگری برایش کاری پیدا کنند . و آن را دیگر چیزی سبب نه می شود بجز قرار قول خود شان که آرزو و هوس خودرا به نسبت اولاد خود پوره کنند . و گاهی هم يك چیز دیگر ایشان را بدین امر مجبور می سازد یعنی در عین آنکه پسر به تعلیم مصروفست برای او زن میگیرند و پس ازان که پسر صاحب خانم شد دیگر چاره ندارد بجز اینکه از همه چیز گذشته پول پیدا کند ، و وسیلۀ جهت ارتزاق خود بیاورد . اعتراف داریم که پدران ما این کار را به جهت آن نه می کنند که به پسر خود نقصانی را ایجاد نمودن میخواهند ، و یا به نسبت او عداوتی و مخالفتی داشته باشند ، بلکه از عین شفقت و دوستی اقدام می نمایند اما باید گفت که این سوء استعمال آرزو وهوس و یا شفقت و محبت است و پسر بیچاره را این کار در حیات به عقب می اندازد . مقصود ما از ذکر مثال های فوق اینست که اگر جداً در صدد تحقیق این مسئله برایم شاید بسیار کار های دیگر نیز از همین قبیل بیابیم که می توانیم آنرا به اندك فکر و دقت حسن استعمال نموده و برای پسران خود به صورت يك خدمت خوب حیاتی به کار ببریم : مگراین چیز در اثر علاقه وفكر صورت میگیرد و یا اگر می خواهیم اولا دان خود را تربیه کنیم که در آینده رجال خوبی شوند باید در باب این مسئله قدری پیش تر باريك بين شويم ، و با يك نوع ميل قلبی و صداقت در صدد این کار بر آئیم ، و دران صورت نمی توان تصدیق نکرد که راهی برای آن پیدا می کنیم و می توانیم اعمال خود را نیز باین فکر تطبیق دهیم و خانه های خود را برای اطفال به معنی حقیقی آن تربیه گاها بسازیم . گفتیم که ممکن است نتوانیم او لادان خود را مانند او روپا از هر جهه تربیه کنیم یعنی هر طرف و هر جا را به صورتی استعمال کنیم که برای اطفال ما تربیه گاه شود ، یا کندر گارتن ها و چه و چه ها داشته باشیم ، مگر اقلا می توانیم از تعلیم مکتب که در سایه مساعی حکومت ما برای همه رایگان باز است و پسر ن ما در آن جا با صمیمیت و حتى مشكوريت پذیرفته می شوند ، ایشان را محروم نسازیم و بگذاریم در انجا رفته کسب تهذیب نمایند وما نيز يك قسمت وظیفه را که وجود اولاد بر دوش ما می گزارد ایفا نموده باشیم . سیر تکامل اين يك مسئله را بها تمام می کند که اولادان ماهر صورت از ما پیش تر باین مسائل و مسائل دیگر توجه خواهند نمود . و طبعاً در صدد آن خواهند برآمد که بدانند ما برای خود شان ووطن شان چه کرده ایم ؟ و چه کاری از ما در صفحات تاریخ برای شان مر قوم مانده است ؟ اگر می خواهیم دران وقت رحمتی به ما بفرستند ، امروز فرصت آنرا بدست داریم و خود را مستحق آن بسازیم . ورنه ثابت است که ما را اجداد وظیفه ناشناس و نا حق پسند خود خواهند گفت ، و درین عصر تاریخ وتاریخ نویسی هیچ کاری نخواهیم کرد که بحقۀ اولادان ما آنرا درك نکنند و در نتیجه استنتاجات تاریخی کشف ننمایند و ندانند . (...)