Page 667

( شماره ٢٥ ) فاضله بنام علم اخلاق تدوین شده وبوسیله مكاتب ومدارس دهرا وپیشوایان اجتماعی مورد استفاده ما واولاد ما قرار میگیرد : که در صورت فهمیدن آن ما افعال واقوال خوب وبد خوب خود را فرق کرده میتوانیم . علم اخلاق به تعبیر اخلا قیون حاوی مباحثیست که بذریعه آن وظایف وتكالیف خود را نسبت بخویش وغیر فهمیده ومراعات نمائیم ! چه از نقطه ایجاب عقل واخلاق تا مایی بوظایف وتكالیف خود نبریم البته ظلم به نفس خویش وحق دیگران کرده خواهیم بود . ازین رواست که تحصیل علم واخلاق را دیانت وهمه پیشوایان اجتماعی وروحاني بانسان حتمي دانسته وسفارش مي نمایند . گرچه شریعت مقدسه وقوانین اجتماع براي حفظ واحترام حقوق انسان حدودي راتعیین کرده که در صورت تجاوز وانحراف تنمير تنكب جزا خواهد داد ، ولي فضایل بزرگ انساني وعلایق محبت کارانه وتعاون اجتماع وحيات توام انساني اجازه نمیدهد که هر دم وهر زمان حقوق واحترام اشخاص معروض تجاوز واقع شده وبوسیله مقامات حاکمه تلافی واسترداد کرده شود بلکه بایستی انسانیت از نقطه تهذیب اخلاق واصلاح فكر ونفس ابتدا مبادرت باوضاع واعمال سوئی انکنند تا جسقوق واحترام اشخاص در معرض تلف واقع نشود ، نظیر این اعمال بزرگ اخلا قیون را امروز در بقلم آقای غلام جیلانی خان اعظمی : اقتباس از مجله کابل : اخلاق ( ٢ ) در تحت تأثير وي رفتار مي نماید هر گاه مراعات خواهش و فرمایشات این جنبه بحد اعتدال نشده واز آندرجـه تجاوز نماید لا بد ضعف در قوه ملكي یا جنبه معنوي انسان طاري شده و بكلي حفظ موازنه را خراب کرده فضایل انساني را مي بازد . چون این حادثه بزرگ در حیات بشر ملحوظ بود خداوند متعال رهنمایاني بنوع انسان گماشت تا آنها یک عده خصایل خوب وعادات ومملكات فاضله را بانسان آموختانده ومارا بوسیله مشق واعتياد آنها از خطره فناي فضایل وشرافت انساني نجات بخشایند . امروز مجموع آن عادات خوب ومملكات داخلی طرفداری میکنند کاری جز حرف زدن نخواهند داشت . باران این حرف ها را گوش خواهد کرد . آیا همه این قول و قال ها مرا از مناسبات آینده فرانسه و انگلیس بتردید می افگند ؟ نه ! بگذاریم تا این سند باد بید وام بپایان رسد و به کار خود مشغول باشیم . اگر نخواهیم فردا از برای ما خواهد بود . ( با قیدارد ) بانحاء چند رقم اجناس مخالف وگونا گون ولی اجناس، خوب وقابل ملاحظه بفراوانی وارد بازار های انگلستان کرده اند ، ولی وارد کردن این اجناس وامثعه برای آن نیست که بقیمت پست و ارزان فروخته شود ویا اجناس پستی نیست که مستلزم ارزان فروختن باشد، بلکه بمراتب بیش از قیمتی که این اجناس دو مملکت صادر کننده داشته است بفروش خواهد رسید . این دره یگ نیست اگر فروشنده گان خارجی مسیر می کردند و منتظر می ماندند که صنایع ملی انگلستان با ابوار های بلند گمرکی بتواند نفوذ حتمی و سعادت صنعتی سابق خود را محفوظ دارد و بعد ایشان این امثعه را وارد کنند و با قیمت های بیش از بفروشند انگلیس ها بیش تر و شدید تر ازین اعتراض میکردند اگر تدبیرات برای حمایت صنایع ملی اتخاذ گردد دیگر صادر کننده گان خارجی و پیش بینی آنها برای صدور این اجناس بانگستان يك سبب مهم آن خواهد بود . تمام این عکس ها که منتشر میسازند و کشتی هائیران نشان میدهند که در ساحل لنگر انداخته و چاپك هاي پر از گره وصندوق های تخم مرغ و توده های منسوجات خالی میکنند، بی اندازه و به حدی دور از باور موجب تحیر عمومی میشود . در عین حال دیده میشود که کار خانه ها هنوز بسته است ، و بیکاری پیوسته رو بتزايد میرود . اشخاصی که با کمال شدت و حدت از حمایت مصنوعات