Page 50

( شماره ۳ ) جلد پنجم عینا نطق علیحضرت غازی راجع به ترقیات عرفانی افغانستان روز سوم عید ضحی موقعیکه اعضاء هیئت وزارت معارف مدیر ها ، سر معلم ها و معلمین مکاتب و يك يك نفر از طلبه نمره اول هر صنف مکاتب حسب ابلاغیه وزارت در باره برای شرف یابی حضور و تقدیم تبريك عيد در قصر دلگشا بوقت معینه ، حاضر و مشرف شدند اعلیحضرت غازی از جمله محصلان نطق غرای ذیل را ایراد فرمودند : ه ازین ملاقات شما خورسند شدم و برای همه شما تبريك این عید سعید را میگویم . ه اهمیت معارف را خوب میدانم که برای يك ملت و حکومت و خود معارف بهیچ وجه قدر و قیمت ندارد ، یعنی شان و شوکت ملت ها و حکومت ها وابسته به ترقیات عرفانی شان است ـ بهر درجه که در معارف خود بلند هستند ، همان قدر منزلت و استحکام برای ملك و حکومت شان حاصل است ـــ ازین جا ظاهر شد که حیات قوم ، شرف قوم ، ترقی وتمدن قوم واستحکام حکومت وابسته به معارف است . ه برای اینکه معارف بر اساس صحیح و بنیاد های متین در يك مالك كه برايش اين قسم يك انقلاب مدهش پیدا شده باشد ، از سوء اداره حکومت معارف بنظر ملت بصورت نا پسندیده معرفی شده مفقود باشد ، و این چنین حالت ، نمباده شود ـ اولا بر حکومت لازم است که امنیت عمومی را قائم نماید ـ وافکار ملت را که در اثر انقلاب منقلب شده بحالت اصلی بیاورد ـ و در فراهم آوری هر نوع اسباب موفقیت و طن و وسائل پیشرفت ملت بذل مساعدت کند . ه چنانچه حکومت موجوده شما تا حال مساعی انفرانی بخود را برای رفع اثرات انقلاب مصروف نموده تا برای کامیابی معارف حقیقی افغانستان راه درستی پیدا شود و معارف بدون تردد و زحمت بکار خود مشغول شده بتواند . ه با وجودیکه حکومت در امنیت مملکت و استحکام حکومت وفراهم آوری موجبات رفاه و آرامی ملت مصروف بوده ـ درعین زمان در افتتاح و اجری مکاتب و جلب نمودن معلم های خارجه و ترویج اسپورت و غیره هم کوتا هی نکرده . ه بحال که بحمدالله از هر طرف امنیت کامل حاصل و ملت عزیزم حکومت موجوده را برای خود موجب سعادت دانسته بروی اعتماد زاید دارند ، میخواهم که توجه خصوصی خودم را پیش تر لطرف وزارت معارف وتعليم وتربية اساسی ابنای وطن محبوبم مبذول کنم تا خدا بخواهد از فیض معارف حقیقی جوانهای صاحب علم و ادب و اخلاق و تربیه صحیح برآیند و خدمت وطن خود را چنانچه شاید و باید بنمایند . ه برای حصول این مقصد عالی من بوزارت معارف هدایت میدهم که در تعلیم و تربیه اساسی متعلمین افغانستان نهایت ساعی باشند و در امور تعلیمیه و اخلاقیه شا گردان ، مکتب ها طرزی را اختیار کنند که تعلیم و تربیه هر دو مساوی باشد . زیرا که تنها تعليم يك شخص براى جامعه ووطن منفعت بخش شده نمی تواند و ضرور است که این علم او بلزوم تربیه و اخلاق نیز آراسته باشد تا بحيث يك شخص کامل برای وطن خادم صحیح ، و برای ملت خویش نافع ، وکارهای درستی را انجام داده بتواند . ه اگر معارف ما این قسم جوانهای صاحب علم و اداب و اخلاق و تربیه را پیدا کرد یقین است که افغانستان را سعادت و ترقی پایداری استقبال ومملت و حکومت اطمینان کلی حاصل میشود و هر شعبه که بدست این اشخاص صاحب تعلیم و تربیه سپرده شود نه تنها حکومت از ان طرف مطمئن می شود بلكه آن کار به بسیار خوبی اجراء ورو به ترقی گذاشته اسباب خاطر جمعی حکومت وتسلى ملت و شرف و افتخار وطن حاصل می گردد . ه اهمیت مکتب که در حقیقت فابريك آدم سازی مهیا شده خیلی بالااست . حقيقتاً به اندازه که در ساختن اجزاء و پرزه های این ماشین انسان سازی دقت بکار برده شود و بکوشند که تمام متعلقات آن عالی و درست باشد ، به همان اندازه انسانهای که کاملاً به صفات عالیه موصوف باشند ، ازان اخراج و خدمات جبهه ملك