Page 128

صفحه ۶ (شماره ۷) مجلد پنجم ما را عمده و همچنان آتشفشانهای متعدد و کثیری که در زیلاند جدید و غیره بلادی که درین ناحیه هستند میشود یادآوری نمائیم جز تسلیم چاره نداریم که در قصه بلاد غرقویه اگر بتتبعات علمی قاطعی بدست هم نداشته باشیم ناممکن هم نمیباشد. در حال اگر قصه های گذشته را که ذکر نمودیم ثابت شود برهان قاطعی بران میباشد که مدنیت را که امروز بدان افتخار مینمایم تنها مدنیتی نیست که این کره خاکی دیده است و آنچه را که درباره مدنیت های عصور قدیمه میدانیم خیلی کمتر از چیزهایست که درین باره قطعاً آگاه نمی باشیم (انتها) حاجی عبد العزیز خان مشهور به لنگر هم که حضور داشته بنوبه خود گفته اند. حیرتا مخلصت بشامل گفت همه پیش سبیل حیران است ٣٥ - دیوان سرور که از شعرای زمان امیر شیر علیخان و امیر عبد الرحمن خان مرحوم بوده است از روی اطلاعات حضرت استادم قاری صاحب که دیوان سرور را در دست داشته و میرزا محمد یعقوب خان مخلص دیوان عم خود گفته از نزد شان گرفته است. که شور عشق است اکنون هم موجود و تعلق دارد باقای غفور جان رسام . ۳۸ دیوان رقم اثر میرزا محمد حسن خان که از دبیران عصر امیر شیر علیخان و امیر عبد الرحمن مرحوم و یکی از استادان زمان خود در فن نظم و نثر فارسی بوده است چه شعرای عصر خودش باستادی مشار الیه مقر و معترف بوده و میباشند میرزا محمد نبی خان واصل که از شعرای مقتدر و زبردست ماست و شاگرد رشیدی ارسیه کرده اند. راقم علاوه بر دیوان شعر آثار دیگری هم دارد که در رشته نظم و نثر فارسی تالیف کرده است از قرار اطلاعاتی که بنده بدست آورده ام میگویند اثار شان در نزد میرزا عبد الله خان مشهور به نواسه اوزبک خان که اوزبک خان معاصر با رقم بوده موجود و حاضر است . ۳۹ دیوان واصل - اثر میرزا محمد نبی خان دبیر الملک که از شعرا و منشیان زبر دست دور های اخیره ادبیات وطن است اشعارش باندازه جذاب و شور انگیز است که حد بالا تر برایش غیر متصور است علاوه برین ها واصل با يك سجایای اخلاقی و رویه مهذبانه مراتب درباری و تشریفاتی در شہر یار عصر خود را که امیر شیر علیخان و امیر عبد الرحمن خان باشد طی نموده و زندگانی شرافت مندانه خود را با نهایت وقار و عزت نفس به پایان رسانید اگر ترس از همه شعرای وطن نداشتنی اراد به گفتنی که يك سجایای اخلاقی و طرز پسندیده که منافی تتبعات ادبی : درهای یتیم ( ٥ ) طفل اشكم زودده غلطان است سینه ام چاک تا گریبان است تا نیا میرزا یعقوب خان مخلص گفته است : دل رها ندن ز دست تو مشکل جان فشاندن بپایت آسان است تا انشا شامل جواب داده است ایرویت کرده عالمی تسخیر گوییا تیغ شاه مردان است رابعاً شیخ محمد رضای سهل سروده است ومن الماء كل شي حي لبت اي شوخ آب حیوان است ٣٦ - دیوان خطیب اثر میر علیخان آقای خطیب دارای غزلیات شیرین و روان اکنون هم موجود و متعلق است به پسران مرحوم میر محمد علیجان اقای خطیب . ۳۷ - شور عشق اثر حاجی صاحب بایقرا مدار . با آنکه میگویند حاجی صاحب اثار دیگری هم دارند ولی بنده همین شور عشق شان را که در رشته تصوف وسلوک تالیف کرده اند و اشعار خيلي ها پر نور و در دراود دارند بخط زیبا و جواهر آسای خلیفه صاحب مشهور به خلیفه در مسال که یکی از مجاذیب و رهروان بادیه عشق وجذب بوده اند دریافته و از مطالعه ان لذت روحی و معنوی اندوخته ام زیرا میگویند حاجی صاحب از متقی ترین و پارسا ترين مردمان وقت خود بوده اند این اثر درد آلود شان