{"book":"adl0789","page":128,"text":"صفحه ۶\n(شماره ۷)\nمجلد پنجم\n\nما را عمده و همچنان آتشفشانهای متعدد و کثیری که در زیلاند جدید و غیره بلادی که درین ناحیه هستند میشود یادآوری نمائیم جز تسلیم چاره نداریم که در قصه بلاد غرقویه اگر بتتبعات علمی قاطعی بدست هم نداشته باشیم ناممکن هم نمیباشد.\nدر حال اگر قصه های گذشته را که ذکر نمودیم ثابت شود برهان قاطعی بران میباشد که مدنیت را که امروز بدان افتخار مینمایم تنها مدنیتی نیست که این کره خاکی دیده است و آنچه را که درباره مدنیت های عصور قدیمه میدانیم خیلی کمتر از چیزهایست که درین باره قطعاً آگاه نمی باشیم (انتها)\nحاجی عبد العزیز خان مشهور به لنگر هم که حضور داشته بنوبه خود گفته اند.\nحیرتا مخلصت بشامل گفت\nهمه پیش سبیل حیران است\n٣٥ - دیوان سرور که از شعرای زمان امیر شیر علیخان و امیر عبد الرحمن خان مرحوم بوده است از روی اطلاعات حضرت استادم قاری صاحب که دیوان سرور را در دست داشته و میرزا محمد یعقوب خان مخلص دیوان عم خود گفته از نزد شان گرفته است.\nکه شور عشق است اکنون هم موجود و تعلق دارد باقای غفور جان رسام .\n۳۸ دیوان رقم اثر میرزا محمد حسن خان که از دبیران عصر امیر شیر علیخان و امیر عبد الرحمن مرحوم و یکی از استادان زمان خود در فن نظم و نثر فارسی بوده است چه شعرای عصر خودش باستادی مشار الیه مقر و معترف بوده و میباشند میرزا محمد نبی خان واصل که از شعرای مقتدر و زبردست ماست و شاگرد رشیدی ارسیه کرده اند. راقم علاوه بر دیوان شعر آثار دیگری هم دارد که در رشته نظم و نثر فارسی تالیف کرده است از قرار اطلاعاتی که بنده بدست آورده ام میگویند اثار شان در نزد میرزا عبد الله خان مشهور به نواسه اوزبک خان که اوزبک خان معاصر با رقم بوده موجود و حاضر است .\n۳۹ دیوان واصل - اثر میرزا محمد نبی خان دبیر الملک که از شعرا و منشیان زبر دست دور های اخیره ادبیات وطن است اشعارش باندازه جذاب و شور انگیز است که حد بالا تر برایش غیر متصور است علاوه برین ها واصل با يك سجایای اخلاقی و رویه مهذبانه مراتب درباری و تشریفاتی در شہر یار عصر خود را که امیر شیر علیخان و امیر عبد الرحمن خان باشد طی نموده و زندگانی شرافت مندانه خود را با نهایت وقار و عزت نفس به پایان رسانید اگر ترس از همه شعرای وطن نداشتنی اراد به گفتنی که يك سجایای اخلاقی و طرز پسندیده که منافی\n\nتتبعات ادبی :\nدرهای یتیم\n( ٥ )\nطفل اشكم زودده غلطان است\nسینه ام چاک تا گریبان است\nتا نیا میرزا یعقوب خان مخلص گفته است :\nدل رها ندن ز دست تو مشکل\nجان فشاندن بپایت آسان است\nتا انشا شامل جواب داده است\nایرویت کرده عالمی تسخیر\nگوییا تیغ شاه مردان است\nرابعاً شیخ محمد رضای سهل سروده است\nومن الماء كل شي حي\nلبت اي شوخ آب حیوان است\n٣٦ - دیوان خطیب اثر میر علیخان آقای خطیب دارای غزلیات شیرین و روان اکنون هم موجود و متعلق است به پسران مرحوم میر محمد علیجان اقای خطیب .\n۳۷ - شور عشق اثر حاجی صاحب بایقرا مدار .\nبا آنکه میگویند حاجی صاحب اثار دیگری هم دارند ولی بنده همین شور عشق شان را که در رشته تصوف وسلوک تالیف کرده اند و اشعار خيلي ها پر نور و در دراود دارند بخط زیبا و جواهر آسای خلیفه صاحب مشهور به خلیفه در مسال که یکی از مجاذیب و رهروان بادیه عشق وجذب بوده اند دریافته و از مطالعه ان لذت روحی و معنوی اندوخته ام زیرا میگویند حاجی صاحب از متقی ترین و پارسا ترين مردمان وقت خود بوده اند این اثر درد آلود شان","chars":2862,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00128.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/128","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/128","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}