Page 140

مسائل هر روزه ۱۳۷ طلبہ خارج مکتب هیچ استفاده نشد درین مکتب هیچ ترسیم یا تجسیم اشکال جغرافی نبود و نہ سوالاتی بود از طرف معلم کتاب که طلبه را بران وا میداشت که از مساعی خود اصولاتی را حل نمایند که میآموختند مثلاً چون تصور تقسیم قطعات را دیده میشد معلم فقط طلبه را میگفت که کتاب را قرائت کنند. هیچ حواله حتی بعبد هم باشکال ظاهری در جوار داده نمیشد که خیال یک آبشاری، یک مجرای آبی و یک اقسامی را تعارف میگیرد. در مکتب هیچ کره مجسمه نبود و حالانکه یک نقشه در کتاب بود این هم بمعقولیت در اثنائے درس ملاحظه نشد. مشتبه است که بکدام طریق این معاون میشد. در هفته گذشته شاگردها در جغرافیه ریاضی دروس گرفته بودند. آنها بیاناتی آموخته بودند راجع بگردش زمین بر محور خود و در دور خود میلان زمین نصف النهار ہائے طول البلد و متوازیہائے عرض البلد منطقہ ہا و غیرہ سہ روز بعد از تمام دروس ، بعض طلبه درباره واقعیت شان بر درجات عرض و طول آزموده شدند. ہر شاگرد یک مقدار تحیر ظاهر کرد درین باب کہ آیا خطوط نصف النهار طول البلد از قطب تا قطب ممتد بودند یا متوازی خط استوائی کمربند زمین بودند چون پرسیده شد که آموختن درجات طول و عرض چرا مطلوبست