Page 903

صفحه ١٤ سال چهارم شماره ٤ المان بشدت تمام و حمله های مردانگی انجام تعقیب نمود .. و چون این تعقیب تهلکهٔ قطع کردن خطر جهت اردوهای فرانس را در برداشت در ۲۱ اگست همه اردوهای موجودهٔ فرانس بيك حال بسیار بی ترتیبی و بی انتظامی فرار نمودند اینحرب بدرجهٔ صولت و هیبت آور بود که در میان محاربه های اردوی المان که تاریخ آنرا ثبت و قید کرده است امثال آن کمتر دیده میشود . درجهٔ شدت و صولت عساکر المان را ازین قیاس باید کرد که غیر از کشته و زخمی نهاده هزار نفر از عساکر فرانس اسیر گرفتند . دیگر اینکه انجنین محاربه های بزرگ میدان که اینقدر عساکر فراوان از طرفین دست و کربیان شود ، لا اقل چند روز برای نتیجهٔ قطعیهٔ آن لازم است حال آنکه محاربهٔ میدان « مچ» در ظرف يك روز به نتیجهٔ قطعیه واصل گردید که امثال انجنین حرب خیلی نادر و خیلی جالب حیرت يك کیفیتست . استحصال انجنین بك نتیجهٔ عجیبه بوردو سبب عاملی مبنی شده است : یکی آنکه جناح راست فرانسیس ، از طرف قوتهای المان به هجوم جبهه معروض ماندند . دوم آنکه فرانسها از طوبه ای بزرگ آتشفشان جدید الاختراعی که المان مالك بود محروم بودند . احتمال کلی میرود که یادداشت این صولت دهشتناك المان قوهٔ معنویه فرانسیسها را دوچار تزلزل کرده در محاربه های آینده نیز مقاومت نتوانند . بیانات یکی از اخبارهای المان هر طرف ما را دروغهای گوناگونی پیچانیده بود . فرانسیها عادت شانست که دایما خودشان را در میان خیالات کاذبه خواب میدهند . فرانسیها و انگلیزها از بنقدر دروغ بافیهایی که در حق فتوحات و بهادریهای خودشان ، و نا کامیابیهای المان میکنند يك چیزی امید دارند که آنهم افکارهای مملکتهای بیطرف را بسوی خود جلب کنند ، و بر المانها بحركت آرند . حالا نکه کامیابهای المان چیزی نیست که آنها اترا پنهان کرده بتوانند . مطالعات اخبارهای ایتالیا جریده های ایتالیا بعد از انکه مظفریت عظیمهٔ اردوی المان را در مچ اهمیت و ستایش مینویسند از جنرال « ژوفره»(۱) فرانسوی تحت بیان آوده میگویند که خط حرکت نقشه و پلانی که جنرال ژوفر آنرا تعقیب کرده است هیچ مقصد و مدعای آن فهمیده نمیشود که چیست . و بغیر از انکه سیگار در دهن گرفته در میان عسکرها گردش کند هیچ کاری از دستش نمیآید . فرانسیها از هر طرف شکست میخورند . برلین ٢٤ اگست :- تلگرافهائیکه از ارکان حربیهٔ عمومیهٔ المان رسیده از قرار ذیل معلومات بیان میکند : اردوی المان که در زیر قومانده و سر افسری ولیعهد ( باویه را ) بود دشمن را مغلوب ساخته خط « لونه ویل — پلامون — سیره ی » را مرور کرده است . قول اردوی ۲۱ م المان امروز به ( لونه ویل ) درآمد . تصور نمیشود . پس واجب و لازم است که بهمه حال برای بوقوع نیامدن چنین حال مانع بشویم . سِر « زون بورنز » که پیش ازین در حرب ناظر امور نافعهٔ دولت انگلیز بود ، و طرفدار بیطرف ماندن انگلیز درین حرب بود و از انسبب استعفا کرده بود يك مقاله نوشته در ان بیان کرده که حکومت انگلیز به آمیختن این حرب خود را بيك تهلکهٔ عظیمی معروض کرده و در نتیجه اینکار عالم انگلیز بمشکلات بسیار مهم اجتماعی دو چار خواهند شد . ه سراج الاخبار افغانیه در شمارهٔ دوم سال چارم خودمان يك اجمال سیاسی نوشته دران بیان کرده بودیم که سیرا دورد کری در باب ائتلاف باروس بخطای عظیمی برخورده است . حالانکه در وقت نوشتن آن اجمال ازین حوادث مافوق هنوز هیچ آگاهی نداشتیم . مگر ظن و تخمین خودما نیز با افکار مردمان انگلستان مطابق بوده است . باز هم میکوشم که هنوز وقت است اگر در اوروپا این خطار العمیر نتواند ، باری از جهت آسیا بواسطهٔ دولت افغانستان اگر در تعمیر آن بکوشد ، هیچ نباشد در بارهٔ محافظهٔ منافع هندستان خود از دستبرد آن سیلاب تا یکدرجه حرکت عاقلانه کرده خواهد بود .... تفصیلات مظفریت مچ که آنرا در اخبارهای اردو « مهنز » مینویسد را پوریست که از طرف ارکان حربیهٔ عمومیهٔ المان در باب محاربهٔ مچ تنظیم یافته است . فرانسیسها ، بسی که خودشانرا در جناح راست خود زیاده تر باقوت فرض و تخمین کرده بودند ، به امید اینکه از جهت جنوب ( الساس ) و المانها مظفریت مهم حاصل خواهند کرد بحر کن هجوم حمله آور شدند . خط هجوم فرانسیسها حوالی ( ساربوغ - مورکینن ) بود . قوای عسکریه شان زیاده از هشت قول اردو بود . [ هشت قول اردو تقریباً پنج لك لشكر میشود ] در اوایل حرب بسبی که قوت فرانس نسبت بقوت المان بیشتر بود قوای عسکریهٔ فرانس تا یکدرجه پیش آمده توانستند . اما در ۲۰ اگست المانها دفعةً در وضعیت هجوم درآمده فرانسیسها به اجرای حرکات تدافعی مجبور شدند . فرانسیسها برای خط مدافعهٔ خود از « شاتو سالین » تا تپه های ( ووژ ) موقعها را انتخاب کرده بودند که این موقعها بسبب کوهسار بودن شان خیلی مناعت طبیعیه را حایز بود . المانها به فرانسیسها از جهت ( استوار بورغ ) يك هجوم جبهه اجرا نمودند . برای تطبیق و اجرای این هجوم باقتحام کردن مشکلات و موانع بیشماری مجبوریت دستداده است . زیرا میدان حرب بسبی که از اراضی سنگلاخ و کوهستان متشکل بود برای سوق و استعمال طوبهای بزرگی مساعد نبود . اما در نتیجهٔ سعیها و کوششهای جانبازانهٔ مردانه که صرف گردید مظفریت به اردوی المان توجه نمود . اولا جناح راست اردوی فرانس شکست خورد عساکر (۱) در اخبارهای اردو جرئیل ( جافری ) مینویسه .