Page 871

صحیفه ۲ سال چهارم ار کتاب داده و پایهای او را از رفتار مانع آمده است. ولی آن رقیب دیو سیرت در هیچگاه از نیرنگ بازی و حیله پردازی غافل نمانده و نخواهد ماند. حتی بعضی را رأی بر اینست که همین محاربه حاضره پر از نیرنگهای اوست که بعد از انکه انگلیس را خوب میده و مانده حرب بسازد. باز خود را بيك تقريبي و بيك نيرنگي از حرب واپس کشیده براصل مدعای خود پیشقدمی کنند. اگرچه این پیکار آی خیالی و تصوریت، ولی باز هم خارج امکان یک چیزی شمرده نمیشود. روس شایعاتی را که از حرب زیان یافته بدیگر هیچ چیزی تلافی کرده نمیتواند مگر به قبضه نمودن بر هندستان حالانکه برای نایل شدن باین گوهر مقصود در اول امیدها و سانه های ایران و افغانستانرا تسویه نمودن ایجاب میکرد. و اینهم میسر نمیشد مگر به همین ائتلاف نحوست او صافیکه انعقاد پذیرفت، و چون امروزه روز قوتهای دماغیه که از زمان ( و پایا می بیت ) تا با ( سالیسبری ) ها و ( کلادستون ) ها یکدیگر خود را استخلاف کرده آمده بودند موجود نبوده روسها به بسیار آسانی برین مقصد خود نایاب آمده اختلافنامه را بر انگلیس ها تصدیق گرانیدند. اگرچه از عدم تصدیق و تمرير افغانستان بر آن نیم بوده روس آب - بردی ریخت اما باز هم بسبب تصدیق ایران تا بسیار جاها کار را پیش برده توانستند. حالا اصل مسئله مهمه که موضوع بحث ما را تشکیل میدهد این است که آیا بعد از ائتلاف روس و انگلیس برای عهد و پیمان دوستی و اتفاقی که برضد روس در بین دولتین افغانستان و انگلستان منعقد است تا چه درجه اهمیت و قیمت باقی مانده باشد؟ درینخصوص اگرچه ما را حق و صلاحیت سرد مطالعات و بیان محاکمات نیست ولی چون جریدۀ ما بهیچ وجهی من الوجوه صفت رسمیت و یا نیم رسمیت را ندارد چیزیکه مینویسیم محض از نقطۀ نظر نامه نگاری مینویسیم، مع ذالك درینباب باز هم همۀ تبادلات افکار خود را بنابر بعضی ملاحظات نمینویسیم. و این نانوشتن ما ازین نیست که اخبار ما آزادی تحریری فکر در ممالک نیست نی نی! سایه مدنیت پیرایۀ ذات قدسیت صفات اعلیحضرت متبوع مقدس معظم و پادشاه محبوب القلوب مکرم خود جریدۀ ( سراج الاخبار افغانيه ) بر همه حقوق شخصیه خویش که عبارت از تحریرات اوست همۀ آزادی تام را حایز است. اما باز هم. ( والی الطبیب اشاره ) گفته بر همینقدر تفصیلات ختم مقال مینمائیم. و دعای خیرها و سعادتها و ترقیهای دولت متبوعۀ مقدمۀ خود را ورد زبان صداقت نموده سخن را بدین وادی دور میدهیم که درین زمان فترت و فرصت که دولت متبوعۀ مقدمۀ ما ملك بطرقی را اعلان فرموده اند ما ملت صادقۀ افغان را لازم است که بسکونت و اعتدال دم به انتظار نتیجۀ انقلابات و تبدلات عظیمۀ عالم سپری نمایم تا ببینیم که چه میشود؟ هیچ شبهه نیست که دولت مقدسۀ ما این فرصت را غنیمت دانسته از تدارکات و استحضارات اسباب تکامل و ترقی لحظۀ چشم پوشی شماره ۳ نخواهند فرمود. ترقی معارف عمومی و پیشرفت منابع داخلی تنسيقات و تنظیمات امور عسکري، وضع قوانين و نظامات ملكي و لشکری تحکیمات و ترمیمات و تجهیزات استحکامات سرحدی، سررشتۀ امور نقلیه و بار برداری، استفاده از همۀ ثروتهای طبیعی و غیره و غیره از وظایف مهمه ایست که در همین فرصتها بدست می آید. زیرا اگر برای اقتطاف ثمرۀ های ائتلافها باز فرصت بدستشان بیاید کار از کار گذشته خواهد بود. انبأ حوادث داخله امتحان عسکری در ظرف این دو هفته در حین حضوری، و در حین نظامی امتحانات مهمۀ عسکریه اجرا گردید. ذات شوکتمآب شهریار عسکر و رعیت پرور مقدس ما يك امتحان عمومی عساکر نصرت مآب از ملوکانه شانرا اراده و فرمان فرمودند، در هفتۀ گذشته امتحان صنف پیاده ( عند اردلی ) یعنی عساکر خاصۀ همایونی در حین حضوری اجرا گردید. ذات اعلیحضرت همایونی با همه شهزادگان عظام و مصاحبان و سرداران کرام به تزئین رسمی عسکری در حین شوکت پیرامن تشریف فرمای عز و اجلال گردیدند. عساکر ظفر مآب همایونی در زیر کمان افسری جناب سپه سالار محمد نادر خان به ترتیب بسیار منتظمی صف آرایی نموده بودند تشریف موکب همایونی بسواری عرابۀ موتر وقوع یافته بود بعد از اینکه از عرابۀ موتر فرو آمدند در حالیکه شهزادگان عظام و یکی از مصاحبان خاص همرکاب بودند بسواری اسپ و همۀ صنوف عساکر مرور فرموده، از طرف عموم عساکر شاهانه سلامی بزرگ ایفا گردید ذات اعلیحضرت پادشاهی عساکر شاهانه را به التفات و نوازشات همایونی مظهر سعادت فرموده در وسط حین در زیر بیرق بزرگی که مخصوص پادشاهیست عودت و توقف فرمودند. اولاً امتحان ( شیفت ) و بعد ازان ( متزقی مت )، و بعد ازان از ( کین مت ) اجرا گردید که هر يك از مت های مذکور از چند رقم گان تفنگ، و گان قدم را بکمال مهارت و اتقان صنعت بحضور شوکتمآب قوماندان مقدس اعظم ذات اعلیحضرت شاهانه ابراز نمودند. و باز همه منهما غندیت شده ( مارچ پاس ۱ ) – یعنی به رسم کچه دو بار از حضور همایونی گذشتند بار اول کمپنی است و بار دوم مت است گذشتند که این مارچ پاس به رسم کچه مت بست از مشکلترین کار های امتحان مذکور شمرده میشد، و عساکر شاهانه کمال درستی آنرا اجرا کرده توانسته مظهر تقدیر شاهانه گردیدند. سرداران ذات اعلیحضرت پادشاهی يك تقریر دلپذیری در باب اهمیت امور عسکری و سعی و غیرت در راه وظیفه شناسی بر عموم افسران نظامی بیان فرموده، و از طرف خاص به دعای سلامتی پادشاه و فتح و فیروزی عسکر و سپاه ظفر کار گردیده مراسم امتحان به انجام رسید و ذات اعلیحضرت پادشاهی بسواری عرابۀ موتر با همرکابان حضور بقصر شاهانه عودت فرمودند.