Page image — the source of record
Machine transcription
صفحه ۴
وقایع کابل
انتظام و دالگ دولت علیه افغانستان نیز از ثمره های ترقیات بسیار نافع این (عصر سراجیه) شمرده میشود که در سابق نبوده و درین خصوص حسن خدمتیکه عزت مند (حسن علی قندهاری) طرابزونی در باب ساختن تکت ها و ترتیب نظام نامه و دیگر لوازمات دالگ خانه ها بنا بر فرمان همایونی ابراز نموده والحق که شایان تحسین و تقدیر است . اعلحضرت پادشاه ترقی پرور عدالت گستر ما درین وقت اصلاح سبکدوشی روسی و دیگر رایجه های دولت علیه شانرا شاهانه ابراز اراده و فرمان فرموده اند فی الفور مشار الیه را حاضر کردن این اسباب آن مأمور فرموده اند تا مردم افغانستان هم نظیر همسایگان زیر سایه مرحمت پاینده چنان پادشاه با داد و دانشمند ترقی پسندیده ئی آسوده نشین راحت و سعادت داشته که علاوه بر ترقی صرف با ایشان رشک فرمای اعصار سابق افغانستان است از روز بروز جلوس همایونی شاهنشاه سلاله جمال و جاه روز بروز یک اثر ترقی قومی و یک نمونه مدنیت جدیدی در ممالک محروسه شاهانه جلوه پرداز و بظهور رسیده و میشود که (سراج الاخبار) انشاء الله و ایا صحیفه حسنه خود را بزیور تذکار و یاد آوری آنها مزین ساخته اکتساب فخره شرف بنماید .
حوادث داخله
( از اخبار علم )
اخبار (علم) مطبوعه مصر و از (اخبار الحرمین) مطبوعه استانبول در باب ضد حرکت مسلمانان با ایطالی این فقرات ذیل را نوشته و میگوید که هر کس از خوانندگان کرام که فقرات مذکوره را می پسندد و قبول کند و نسخه خود را بر آن نوشته باین صحیفه را از اخبار مذکور پاره کرده و نزد مدیر جریده بفرستد (فقره اول) هرگز با هیچ ایطالی معامله نمی نمایم و داد و گرفت نمیکنم .
فنی تکت منظم نیز بوجود نبود اگر چه تکت و دالگ در زمان حکومت امیر مرحوم مغفور (امیر شیر علی خان) اول بار ایجاد شده، و در زمان سلطنت پر شوکت پادشاه غیور و خاقان مغفور (ضیاء الملة والدین امیر عبد الرحمن خان) بیک طرز دیگری اصلاح و توسیع یافته است ولی این طرز خوش نما و با انتظامی که در تکت های این عصر منقوش و اعلیحضرت پادشاه والا گاہ ترقی خواه آورده میشود و یکی از تکت های قدیمه دولت علیه ملغی و قسماً نابود شده و فکر و تکت های رمق رمق صنعتی که درین زمان سعادت اقتران همایونی بروی کار آمده و نه در نقش و نه در خط و نه در وضع ترکیب و نه در خوبی صورت از تکت های دیگر و ابداً منتج نتایج بالمرة نمی آرد .
در وقت حاضر در دالگ خانه های سلطنت هفت نوع تکت استعمال میشود: یکی تکت مکتوبهای مروجه ایست که در قطعه کوچک بر قسم سابق تر شده و یکی برای مکتوبهای یک مثقاله ایست که قیمت آن یک عباسی، و رنگ آن لاجوردی میباشد. دویم برای همان مکتوبهای دو مثقاله ها و قیمت آن دو عباسی و رنگ آن سبز است. سوم برای مکتوبهای سه مثقاله ها که قیمت آن یکروپیه و در رنگ آن قهوه ایست .
نوع دوم تکت های پارسل یعنی امانت ها است که در قطعه یک قدری بزرگتر از آنها بسفید رنگ ساخته شده. یکی برای پارسلها است که یک خورد وزن داشته باشد قیمت آن یکقران و رنگ آن زریر و الیست. دویم برای همانها قیمت که از یک خورد بالا تا به نیم پاو وزن داشته باشد. قیمت آن دو قران و در رنگ آن طلائی ناست. سوم برای همانها قیمت که یک پاو وزن داشته باشند. قیمت آن دو روپیه و در رنگ آن سرخ است .
غیر ازینها یک رقم تکت دیگر نیز ایجاد شده که مخصوص برای پاکت های گرامی دولتی میباشد .
یک نظام نامه مخصوصی نیز در باب دالگ به اراده سنیه اعلیحضرت همایونی طبع و نشر گردیده و معاملات دالگ و دالگ خانه ها را در زیر قانون بسیار منظمی در آورده است. لهذا گفته میشود که در مدت قلیله در خطه خدا داد افغانستان چنانچه پیش آباد و ترقی و تمدن در زمان سعادت اقتران اعلیحضرت دوست و محبوب القلوب ابروی کار آمده و امورات
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.