Page image — the source of record
Machine transcription
صحیفه ١٦
شماره ١٤
ناموران بان جهان
( ما بعد از شماره (۱۳) سال دوم )
فرستاد که (آقابیگی) را بیارد. مشار اليها چون زنی عاقله بود و میدانست که قره یوسف دشمن خاندان اوست با غلامان خود مسلح شده ترکمانها را بگرفت و سرهای شانرا بریده نزد میرزا (شاهرخ) فرستاد، شاه رخ تشکر نامه به آنها یکی نوشته در عنوان این شعر عربی را نگاشته است :
ولو كان النساء بمثل آغا
لفضلت النساء على الرجال
یعنی اگر همه زنها مثل آغا یکی میبودند بهمه حال زنانرا بر مردان افضلتر میدانستم.
آقابیگم :— از زنان ادبیه (هرات) میباشد که صاحبهٔ طبع موزونی بوده است. این شعر ازوست :
آه از ان دامی که دارد رشتهٔ جان تاب از و
وای از ان لعلی که هردم میخورم خوتاب از و
آی ملك :— دختر ابراهيم بن خليل بن محمود و همشیرهٔ شیخ جمال الدين شرعی ست که محدثه و همعصر محدث مشهور ( ابن حجر عسقلانی ) بوده ، و با ابن حجر ملاقات و محادثه نموده در تاریخ ۸۱۵ هجری وفات یافته است.
( حرف الف مقصوره )
ابال :— يك زن موهومه یست که شیخ ابو علی ابن سینا در اشارات خود در فصل ( مقامات العارفين ) قصهٔ ( سلامان و ابسال ) را ذکر کرده است و محقق طوسی شرح و توجیه آن را بیان کرده و در اسباب بدعی حکایات مصنوعه حکایت کرده است که ابال نیز از زنان موهومهٔ ان حکایات مصنوعه میباشد.
ابنة الحس :— دختر حس بن حابس الآزادی میباشد که از حکیمات وداحیات بیات عرب جاهلیه بود ضرب المثل های بسیاری ازو روایت شده است. نام اصلیش (هند) بود که انشاءالله در حرف (ها) از ان بحث میشود.
ابنة عقيل :— برادرزادهٔ حضرت على كرم الله وجهه ودختر حضرت ( عقيل بن ابيطالب ) رضى الله عنه است که از فصحای زنان ال هاشم میباشند. اصل نام علیه شان معلوم نیست و به ( ابنه عقيل) معروفه میباشند. این سه فرد عربی ذیل از اشعار مبارکه شانست که در لوم و توبیخ یزید و اعوانش در هنگامی فرموده اند که با عنوان اهل هاشم قافله پریشان و مظلومان سادات اهل بیت رضی الله عنهم را در خارج مدینهٔ منوره استقبال کرده بودند :
( باقی دارد )
علم ثروت ملل
( ما بعد از شماره (۱۳) سال دوم )
هر شعبه آن جدا جدا تقسیم شده و بهر شعبه آن جدا جدا اشخاص همه فکر و حواس خود را متوجه کرده يك مهارت و ملکهٔ زیادی در ان شعبه پیدا میکنند که به اینصورت دایره هر شعبهٔ علوم جدا جدا وسعت پیدا کرده سر از نو بر دیگر اقسام متعدده تقسیم میشود. مثلا در فن طبابت می بینیم که بعضی در امراض چشم ، و بعضی در امراض گوش و بینی و حلق و بعضی در فن ولادت ، و بعضى فن جراحی زیاده تر کوشش ورزیده، و در همان شعبهٔ اختصاص پیدا کرده دامان وسعت علم ، و ميدان ترقی آن خیلی از خیلی فراخی گرفته به احتیاج اهالی زیاده تر خدمت میکنند و نیز علم طبابت روز بروز پیشتر میرود.
بناءً عليه در هر مملكت همانقدر که مدنیت ترقی بکند. اعمال مختاره یعنی کارهای رقم رقم نیز تشعب کرده قاعدهٔ تقسیم اعمال نیز بهمان نسبت تراقی میگیرد.
حالا بیایم بر قاعدهٔ تقسیم اعمال از جهت تعلق آن به جمعیت انسانها : اولا این را بگویم که اقليم ، وحاصلات ، وقابليت ، و استعداد هر مملكت را حضرت خالق عظیم الشان بيك رنگ ويك رقم خلق نفرموده، بلکه هر جا بنا بر مقتضای طبیعت از همدیگر فرق دارند، و تأثيرات ارض وهوا در هر زمين ومأوا جدا جدا صورتها واقع شده است. و هر قطعهٔ زمين كانها وجنكلها ونباتات، وحيوانات مخصوصهٔ جدا گانه را مالك ميباشند. غير از بنها استعداد، و قابلیت و احتياجات اهالی هر مملكت نيز رقم رقم است که بنا برین سبب ها تقسیم اعمال ، درمابين ممالك مختلفه طبعاً جاری میشود. و هر قوم و هر ملت و هر مملكت بسايهٔ قواعد تقسیم اعمال از فایده ها و قابلیتهای همدیگر بهره ور شده میتوانند.
پس به اینصورت هر مملكت کم و بیش بدیگر مملكتها محتاج است که چون به حقیقت نظر کرده شود مسئله ( تجارت ) نیز در مابین پیدا میشود.
باقی دارد
اعلان
کتابهای فارسی - انگریزی - اردو - گورو مکنی -- بهاشا و غیره برای تعلیم ابتدایی فروش میرسد.
( بالکرشن دازی سر مدرس مدرسه اهل هنود نمبر ۲ )
در شور بازار کابل
همه مقاله هائیکه دسخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته
محمود طرزی
در چهاپ خانهٔ حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.