Page 594

سال دوم شماره ١٤ ۱۹۹ میلادی در ۲۴ ماده است اول بار برای اعطای لقب ( ضياء الملة والدين ) بذات اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان پادشاه بزرگ دولت افغانستان از طرف ملت داده شده بود اجرا یافته، در زمان سلطنت خانان مغفور همه ساله این جشن در بیست و چارم ماه اسد شمسی بوقوع می آمده در جلوس میامن مأنوس ذات اعلیحضرت این پادشاه معظم، ملت باز اتفاق کرده و جشن عظیمی برپا شده لقب جلیل ( سراج الملة والدين ) را به پادشاه حقایق آگاه محبوب القلوب خود شان عطا نمودند لهذا این جشن بسیار مبارک که موضوع آن بر اتفاق ملت است و از ارو خیلی مقدس شمرده میشود در هر دوازده هم ماه سرطان بوقوع می آید. _________ غیر ازین سه دربار و جشن مذکورین چند جشنهای دیگر نیز همه ساله اجرا میشود مانند جشن لیله نصف شعبان و جشن ولادت پر سعادت اعلیحضرت همایونی، و جشن ولادت جناب نائب السلطنة ومعين السلطنة وعين الدوله صاحبان معظم که بعضی ازینها تنها دربار شبانه دارد، و از جشنهای رسمی شمرده میشود. دربارهای رسمی دیگر نیز هست که آن در هر هفته دوبار، در روزهای شنبه و سه شنبه متصل اجرا میشد و درین اوقات در هر ماه یکبار دو بار اجرا میشود ذات اعلیحضرت بادشاه مقدس محبوب القلوب ما قواعد مراسم تشریفاتی و قواعد و آداب این دربارها را در زیر نظم و نسق بسیار متمدنانه دلپسندانه در آورده به نظام و قانون مخصوص ربط فرمودند. مقصد عاجزانه ما چون توضیح این کیفیت است که مدنیت اوروپایی در افغانستان از کدام درها و راه ها دخول یافته، و از کدام نقطه ها شروع کرده ازانرو از مطالعه این دو مقاله عاجزانه ما قارئین کرام تا یکدرجه دانسته باشند که آغاز دخول آن اول از عالم عسکری، و بعد از ان از صنایع، و بعد ازان بفروعات ابتدا ورزیده دربارها، و مراسم حضور پادشاه، و راهها، و پلها، و تلفونها، و بناها، و ترتیب رتبه ها و منصبها، و تنظیم اونیفورم ها، یعنی دریشیها حتی بعضی بازیها و غیره دارج گردیده است. ولی این را هم بگویم که هر انقدر همتی که صرف شده در تقلید و پیروی اساسهای اصلی و حقیقی مدنیت او روپایی شده است که آنهم عبارت از امور عسکری، و صنایع مدنی میباشد. و بطرف فانتزیهای ظاهری بسیار درخشان در حقیقت خسران آن فالحمد والله هیچ میل نشده است. مثلا محرماتی که شریعت غرای اسلام آنرا قطعاً منع فرموده ابداً درین مملکت پاک راه نیافته، ذات اعلیحضرت شهریار شریعتمدار مقدس ما در باب شراب و زنا، و قمار، افیون و بنگ کنی و غیره منہیات چنان مجازات شدیده مقرر فرموده اند که احدی را یارای ارتکاب آنگونه قبایح در ضمیر هم نمیگنجد. کذالک در مواظبت اهالی بر نماز جماعت مساجد و جوامع و انتظام اوقات نماز جمعه در جامعهای مختلف شهر خیلی تقیدات و انتظامات فرموده اند که انشاء الله در آینده به تفصیل از ان بحث خواهیم داند. موضوع بحث ما چون آثار ترقیات مدنیت است درینجا همین قدر میگویم که دربارها، و جشنها، و مجلسهائیکه در عصر ترقی حصر پادشاه ترقی پرور مدنیت گستر محبوب القلوب ما اجرا میشود همه لوازم اسباب مدنیه را بغیر از محرمات شرعی تمامها جامع است که انشاء الله در شماره آینده بمناسبت جشن ولادت پر سعادت اعلیحضرت بادشاه مقدس معظم خودمان مفصلا از ترقیات شعشعه پاش آنها بحث و بیان خواهیم داند. حالا بر دعای خالی از ریای عمر و اقبال و صحت و شوکت و اجلال شاهانه شان ختم مقال مینمائیم. حوادث خارجيه اجمال سيما ( تیغ - قلم ) بازارهای ظلمت اندود طوفان انگیز مدهشی افق الم سیاسی را فرا گرفته است ! تیغ، و قلم خدمت برق و رعد این طوفانرا بجا می آرند ! تیغ چون از کار میماند، قلم بکار می افتد، و چون قلم از کار بیفتد باز تیغ کارزار مینماید. درین محاربه ترکی و بالقانهای وحشی این برق و رعد دوبار به نوبت میدان عالم سیاسی را بولوله انداخت. اول بار که محاربه آغاز نمود میدان میدان تیغ بود، و چنان معلوم میشد که تا به نفس آخرین که تیغ بر گلو رسد و بگذرد همین تیغ خواهد بود و بس ! اما هنوز کمی نگذشته بود که باز قلم خود را بردم تیغ انداخته کار آزمانی خود را بمیدان بر آورده ولی هیچ باقی نمانده بود که قلم بسبب ضعف و ناتوانی، و سرا سیمه گی و حیرانی سراسر از پا در افتد که بنا کهن باز تیغ بیک قوت و دهشت فاجعه آمیزی در میدان برآمده قلم را از خذلان و خسرانی که میخواست به آن گرفتار آید وا رهانید ! درین وقتها باز میبینیم که در تیغ یک سستی و رخاوتی پدیدار گردیده باز قلم آغاز محرکات نهاده است. چنانچه از خبرهای که در اوراق حوادث دیده میشود حتی پاشا صدر اعظم اسبق و توفیق پاشا سفیر دولت علیه عثمانیه مقیم لندن، و احمد رضا بیک رئیس سابق مجلس مبعوثان، و دیگر بعضی سیاسیون ارباب قلم عثمانی در اوروپا بجستجو و پیدا کردن راه صلح تثبنات و اقدامات بکار میبرند. از بسیار علامات هوائی چنان استنباط میشود که این هنگامه طوفان انگیز رعد و برق تیغ و قلم که در اراضی روم ایل و بالقانها سرزده ظهور گردیده در تمام سمای دنیا از تاثیرات طوفانها خالی نشود، و یک هنگامه عظیمه رستاخیزی برپا کنند. از مثلث و ثلاثه نشود