Page 549

سال دوم صحیفه ١٦ ادبیات هیچکس نشنیده در آفاق اخبار المجنين از کسی کم دیده ام طرز شکر بار انجنين اینچنین کورا بود گلهای مضمون و نشر نك در بهاران هیچگه نشکفت گلزار انجنين کام جان پر شکر از شیرین زبانیهای اوست دیده ام طوطی نمی آید بگفتار اینچنین سراسر آفاق را گردید در یکسالکی کودکی یکساله می آمد برفتار انجنین از مضامین بلند و از خیالات بزرگ کی کما همت بلند افتاده کهسار اینچنین جام جم میگفتمش در صورت حال جهان جام جم هرگز نگردی کشف اسرار انجنین می ربایندش بنقد جان روان از یکدگر باید این جنس گرامی را خریدار انجنین عادل کشور سراج دین و ملت بحر جود ای که در عهد تو شایع گشت اخبار انجنین سایه حق آفتاب دهر شاهنشاء ملك ای که در گیتی نمی بینم خبردار اینچنین رونق دیگر گرفت امروز از لطافت جهان در جهان امروز یکی باشد جهاندار اینچنین گشته از فیض تو مستغنی جو بلبل نغمه سنج کیست تا گوید چو او نظم گهربار انجنین ناموران جهان ( ما بعد از شماره (۱۰) سال دوم ) آنی فاطمه خاتون : — از ادیبه های استانبول است . از نسل صاحب ( تاج التواريخ ) خواجه سعد الدين حسنجاني يك شاعرهٔ معروفه ایست که در سنهٔ ۱۱۲۲ ه در « بی شهر » وفات یافته است . صاحب ديوان يك شاعرة بليغة بود ولی بجز همین دوبیت ترکی که در تذکره های شعرا از و دیده شده است بدیوانش دسترس نشده : خیال یار شکله دیده صحن گلستاندر آجامش شرحه لر سینه مده نخل ارغوانمدر امید وصلنک ای قاشلری یاسینه دن کچمز خیال تیر غمزمك آنکا خاطر نشاندر . یعنی — بخیال عارضت دیده صحن گلستان من است . شرحه ها تتمه ١١ یکه در سینه ام کشاده شده هریکی يك نخل ارغوان منست . ای کمان ابرو ! امید وصل تو از سینه ام هیچدم نمیگذرد ، خیال تیر غمزه ات خاطر نشان آنی بیچاره است. آئیس : — به این نام چند نفر زنان مشهوره ذکر شده است : یکی دختری بود که در جزیرهٔ ( سیپلیا ) در زمان ( دیوقلبس ) نام پادشاه روما بدین نصارا درآمده بود ، و چون بادشاء مذکور در انوقت بسبب دین بت پرستی نصارا را بقتل میرسانید آنیس را نیز بقتل رسانیده باقی دارد علم ثروت ملل ( ما بعد از شماره ( ۱۰ ) سال دوم ) کارهای دشوار نیز مجبور میگردد و به این صورت هم اجرت کاریگران افزونی میگیرد، و هم مصارف و مخارج زیاد میگردد، و از قوه هایی که صرف شود نیز بتمامها فایده برداشته نمیشود . دیگر يك سببی که بیان کرده اند این است که اگر اعمال یعنی کارها بصورت خوب و درست تقسیم گردد همه آلات . و ماشینها و بنای تاریکه وغیره چیزها ئیکه از اصل سرمایه شمرده میشوند بیکار نمانده از همه آنها فایده برداشته میشود و اگر قاعدهٔ تقسیم اعمال نباشد نمیشود، چونکه اصول تقسیم اعمال در عالم صنایع کارها را بسیار ساده و آسان ساخته خوبی و سهولت از هر چیزی استفاده میشود، و به اینصورت مصارف از کمتر شده خوبی و نفاست و بیشتری و ارزانی محصولات را نتیجه میدهد . منشأ یگانه اصول تقسیم اعمال ( مبادله ) میباشد. اگر مبادله بنا بر هر سببی که باشد بوقوع نیاید تقسیم اعمال نیز وسعت نمی یابد و از نتیجهٔ آن حاصلات نیز محدود میماند. بنابرین برای سهولت یافتن تقسیم اعمال اولا میباید که جای مبادله — یعنی جای فروخت اشیا موجود باشد. مثلا چنانچه پیش ازین گفته بودیم که اگر سی نفر کاریگر به اصول تقسیم اعمال کار بکنند در روز یازده هزار کاغذ قطعه بازی تیار کرده میتوانند . پس يك فابریکی که در روز یازده هزار کاغذ را از روی قاعدهٔ تقسیم اعمال بسازد لازم است که آن صاحب فابریک در روز پانزده هزار کاغذ را فروخته بتواند و اگر لااقل ده هزار آنرا فروخته نتواند لازم است كه يك قسمی از عملهٔ خود را جواب بدهد، یا آنکه بر هر يك آدم رقم رقم کارها را اجرا کند باقی دارد همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته محمود طرزی در چهاپ خانه حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید