{"book":"adl0616","page":549,"text":"سال دوم\nصحیفه ١٦\n\nادبیات\nهیچکس نشنیده در آفاق اخبار المجنين\nاز کسی کم دیده ام طرز شکر بار انجنين\n\nاینچنین کورا بود گلهای مضمون و نشر نك\nدر بهاران هیچگه نشکفت گلزار انجنين\n\nکام جان پر شکر از شیرین زبانیهای اوست\nدیده ام طوطی نمی آید بگفتار اینچنین\n\nسراسر آفاق را گردید در یکسالکی\nکودکی یکساله می آمد برفتار انجنین\n\nاز مضامین بلند و از خیالات بزرگ\nکی کما همت بلند افتاده کهسار اینچنین\n\nجام جم میگفتمش در صورت حال جهان\nجام جم هرگز نگردی کشف اسرار انجنین\n\nمی ربایندش بنقد جان روان از یکدگر\nباید این جنس گرامی را خریدار انجنین\n\nعادل کشور سراج دین و ملت بحر جود\nای که در عهد تو شایع گشت اخبار انجنین\n\nسایه حق آفتاب دهر شاهنشاء ملك\nای که در گیتی نمی بینم خبردار اینچنین\n\nرونق دیگر گرفت امروز از لطافت جهان\nدر جهان امروز یکی باشد جهاندار اینچنین\n\nگشته از فیض تو مستغنی جو بلبل نغمه سنج\nکیست تا گوید چو او نظم گهربار انجنین\n\nناموران جهان\n( ما بعد از شماره (۱۰) سال دوم )\nآنی فاطمه خاتون : — از ادیبه های استانبول است . از نسل صاحب ( تاج التواريخ ) خواجه سعد الدين حسنجاني يك شاعرهٔ معروفه ایست که در سنهٔ ۱۱۲۲ ه در « بی شهر » وفات یافته است . صاحب ديوان يك شاعرة بليغة بود ولی بجز همین دوبیت ترکی که در تذکره های شعرا از و دیده شده است بدیوانش دسترس نشده :\nخیال یار شکله دیده صحن گلستاندر\nآجامش شرحه لر سینه مده نخل ارغوانمدر\n\nامید وصلنک ای قاشلری یاسینه دن کچمز\nخیال تیر غمزمك آنکا خاطر نشاندر .\n\nیعنی — بخیال عارضت دیده صحن گلستان من است . شرحه ها\n\nتتمه ١١\nیکه در سینه ام کشاده شده هریکی يك نخل ارغوان منست . ای کمان ابرو ! امید وصل تو از سینه ام هیچدم نمیگذرد ، خیال تیر غمزه ات خاطر نشان آنی بیچاره است.\n\nآئیس : — به این نام چند نفر زنان مشهوره ذکر شده است : یکی دختری بود که در جزیرهٔ ( سیپلیا ) در زمان ( دیوقلبس ) نام پادشاه روما بدین نصارا درآمده بود ، و چون بادشاء مذکور در انوقت بسبب دین بت پرستی نصارا را بقتل میرسانید آنیس را نیز بقتل رسانیده\nباقی دارد\n\nعلم ثروت ملل\n( ما بعد از شماره ( ۱۰ ) سال دوم )\nکارهای دشوار نیز مجبور میگردد و به این صورت هم اجرت کاریگران افزونی میگیرد، و هم مصارف و مخارج زیاد میگردد، و از قوه هایی که صرف شود نیز بتمامها فایده برداشته نمیشود . دیگر يك سببی که بیان کرده اند این است که اگر اعمال یعنی کارها بصورت خوب و درست تقسیم گردد همه آلات . و ماشینها و بنای تاریکه وغیره چیزها ئیکه از اصل سرمایه شمرده میشوند بیکار نمانده از همه آنها فایده برداشته میشود و اگر قاعدهٔ تقسیم اعمال نباشد نمیشود، چونکه اصول تقسیم اعمال در عالم صنایع کارها را بسیار ساده و آسان ساخته خوبی و سهولت از هر چیزی استفاده میشود، و به اینصورت مصارف از کمتر شده خوبی و نفاست و بیشتری و ارزانی محصولات را نتیجه میدهد . منشأ یگانه اصول تقسیم اعمال ( مبادله ) میباشد. اگر مبادله بنا بر هر سببی که باشد بوقوع نیاید تقسیم اعمال نیز وسعت نمی یابد و از نتیجهٔ آن حاصلات نیز محدود میماند. بنابرین برای سهولت یافتن تقسیم اعمال اولا میباید که جای مبادله — یعنی جای فروخت اشیا موجود باشد. مثلا چنانچه پیش ازین گفته بودیم که اگر سی نفر کاریگر به اصول تقسیم اعمال کار بکنند در روز یازده هزار کاغذ قطعه بازی تیار کرده میتوانند . پس يك فابریکی که در روز یازده هزار کاغذ را از روی قاعدهٔ تقسیم اعمال بسازد لازم است که آن صاحب فابریک در روز پانزده هزار کاغذ را فروخته بتواند و اگر لااقل ده هزار آنرا فروخته نتواند لازم است كه يك قسمی از عملهٔ خود را جواب بدهد، یا آنکه بر هر يك آدم رقم رقم کارها را اجرا کند\nباقی دارد\n\nهمه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته\nمحمود طرزی\nدر چهاپ خانه حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید","chars":3224,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00549.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/549","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/549","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}