Page 540

صفحه ۷ سال دوم شماره ۱۱ جشن پر سعادت بینام انجامید . ( سراج الاخبار الغاليه ) باتمام فخر و سرور این لیله جشن بر عبور را که عبارت از قدم نهادن عمر شریف شهزادهٔ عرفان و ساده جواخت معظم دولت متبوعهٔ مقدسه ماست مرحلهٔ بیست و پنجمین سال فرخنده فال شان از صمیم قلب و جمله حواس تبريك ميگويد ، وطول عمر ، واقبال سعادت آمال عالى شارا ، از درگاه خالق یگانهٔ ذوالجلال جل اسمه نیاز میکنند و دعای سلامتی اعليحضرت متبوع مقدس اعظم و حامی اشفق وارحم خود را ورد زبان صداقت میسازد . حوادث خارجيه اجمال سيما فرقه ها - پارتیها در هر ملکی که فرقه ها و پارتیها افزونی گرفته - یعنی ( کند ) و کند بازی ها بسیار شده اختلافها ، و پراکنده گیها ، و پریشانیها نیز بیشتر شده است . زیرا معنی حقیقی پارتی و کند ( نفاق ) ، و ( انشقاق ) است که یگانه موجد خرابی ، و موجب بربادی میباشد : ( دولت همه زاتفاق خیزد ) ( بی دولتی از نفاق خیزد ) اتفاق واتحاد ، ترقی و آزادی بار میدهد . نفاق ، وشقاق تنزل و اسارت نتیجه می بخشد . ملتهای که با هم اتفاق میکنند جهانگیر میشوند . ملتی که در مابین خودشان آتش نفاق می افروزند خود را به آن میسوزند و محو میکنند ( حسنت به اتفاق ملاحت جهان گرفت ) ( آری به اتفاق جهان میتوان گرفت ) بعضی ملتها در پارتی سازی و کند بازی يك میل مفرطی داشته میباشند . حتی اگر یکچند نفرشان در يك سرزمین بسیار دوری هم باشند باز از پارتی سازی و کند بازی در مابین خودشان فارغ نمیشوند . دین مبین اسلام اخوت واتحاد را اساس اتخاذ داده بران اساس بنای یکدولت عظیمه را وضع نمودند که از هزار و سه صد سال به اینطرف پایدار و استوار مانده است ، دولت عليه عثمانی باتفاق واتحاد عناصر يكدل و يك وجود شده بر صفوف اعدا زدند و از آسیا و اوروبا وافر قابسی ممالك را در قبضهٔ تسخیر در آوردند و تا بوقتی که اختلاف در عسکر و حکومت و ملت شان موجود نبود ، فتوحات ، و از کامیابیها کامیابی در افراز هایبت میشدند . و از وقتیکه نفاق و شقاق در مابین عساکری جری و ملت و حکومت شان پیدا گردید تنزل و خرابها نیز مرزده ظهور شد . در پنجاب بدالهیای تاریخی گذشته حاجت نمی بینیم . تنها وقوعات مختصر همین دو سه سال را در پیش انظار قارئین کرام معروض میداریم . ولی این را هم عرض باید کرد که هر کس خود را از دیگری بیشتر می اندیشد . ما نیز هر چه که در پنجاب مینویسیم بطریق اعتراض وسبیل لوم دیگران نمینویسیم . بلکه نظر غیرت و انتباه خود ما را میخواهیم باز کنیم و قدر نعمت آزادی ، و استقلال خود ما را بشناسیم . پارتی سازی و کند بازی - یعنی نفاق و بی اتفاقی - را بخیال و خاطر خود هم راه ندهیم . نوجوانان ترك در علم وفن وتحصيل زبانهای اجنبی و معاشرت و اختلاط سیاحتهای اوروپا بدرجهٔ مردمان پاریس وبرلین تحصیل یافته و تربیه دیده شدند ، و چون بطرف شعشعه های اوروپا میدیدند ، و وطن عزیز خود شانرا ازان شعشعه های نظیر محروم می یافتند ، بجوش و خروش حسرت و انفعال آمده یکانه سبب آن حرمانرا از استبداد میدانستند . همان بود که بصورت بسیار خفی تشکیل اتحاد و اتفاق نموده استبداد را برافکندند ، و مشروطیت و مجلس ملت را قایم و برپا نمودند . و چنان گمان کردند که مجلس ملت چون قایم شود ، همه آن شعشعه های درخشان تیره راون اوروپا را نایل خواهند شد . ولی هزار افسوس که از سبب نقصان تربیهٔ سیاسیه وغلیان حرصها و غرضهای شخصیه که در عموم ملت سرایت کرده بود مجلس ملت يك جولانگاه احتراصات مأموریت ها و کارداری های دولتی گردید . هیچگونه يك ترقی ، دران دیده نشد . يك مجلسی که مركب از (۳۰۰) نفر اعضا باشد ، و این سه صد نفر هر يك از طرف يك غفیری از ملت وکیل شده باشد بجای آنکه در باب منفعت موکلهای خود ایشان از تجارت و صنعت و زراعت شان چیزی بیندیشند ، یا بگویند و حکومت را در زیر مراقبه بگیرند در عقب مأموریتها و کارداریهای دولتی افتاده از اصل مدعایی دور افتادند . در میان همه این مجلس به این عظمت که وکیل های حاکمیت ملیت شمرده میشوند یازده بیست نفری که حق مشروطیت و ادارهٔ حکومت را میدانستند بود ، ولی آن کفایت نمیکرد . رفته رفته احتراصات به رقابتها و کینها مبدل شد . در حاليكه يك حزب ، و يك فرقه بودند ، حزبها و فرقه ها بوجود آمد . ایکاش که فرقه ها و حزبها بازيريك خط حرکت خیراندیشی رفتار می نمودند . فی مقصد یگانهٔ حزبها و فرقه ها یکی آندیگری را از برانداختن و کابینهٔ حکومت را از حزب و فرقهٔ خود تشکیل دادن بود ، و بدیگر چیزی نمیپرداختند . بار بار سقوطها ، و سر از نو تشکیلهای کابینه بظهور آمد . والحاصل اختلافها ، و مبادله های فرقها و حزبها و پارتیها و کندها در به شدت و غلبان نمود که چشم های شانرا از دیرها و دینامیتهای که اوروپا و بالقانها از زمانها برای بر هوا کردن شان در روم یلی