Page 481

صحیفه ۱۲ (قطعه) در معنی احرام بستن کعبه که در موسم حج برو میبندند رفتم چو بهر طوف در خانهٔ خدا دیدم که کعبه هم، چو من احرام بسته است رفتم ز عجز پیش و نهادم جبین بخاك زیرا که خاطرم ز غمش سخت خسته است گفتم خدای را بمن ای کعبه راستگوی زین سر سر نهفته که از طبع جسته است عالم برای طوف تو احرام بسته اند گرپای بسته است و ز از خویش رسته است آخر بگو تو بهر که احرام بسته با آنکه خاطرت زد و عالم گسسته است گفتا خموش (طرزی) ازین سرسر نهفت اسرار این رموز در باز بسته است زان پس بر من گفت که طبع منم ز هجر چون پسته سینه چاك و چو بادام خسته است گویند مردمان که منم خانهٔ خدا من خود ندیده ام، و نه با من نشسته است آن یار بینشان که نکنم بهر دو کون داری گمان مگر که برین تیغ دسته است من خود ز هجر سوزم از ان یار بینشان این تهمت وصال بمن خلق بسته است من خود همیشه گرد درش میدوم پسر ارکان من اگر چه تو بینی نشسته است من کیستم که عرش به این عظمت و علو با اشك حسرت از رخ او دست شسته است از قوس چرخ و شست زمان وزه مکان يك لا مكان چو تیر پر از تاب جسته است گفتا که (طرزی) آن رب یکتای بینشان حسش ز روی هر که بود چشم بسته است —(عالم عسکری)— ( برادران صنف نظامی ما بخوانند ) ( برنس بسمارك ) جرمنی که شهرتش مشهور آفاقت گفته است : « مظفریت را به المانها — یعنی جرمنی ها — تنها علم کمالی کرده است و بس » زنده گی بی علم چقدر يك بارگرانی است . جاهلانی که خواننده و نویسنده نباشند گویا هیچ یك سلاح مدافعه بدست ندارند . سال دوم شماره ۷ در اردو های اوروپا افرادی که بقرعه — یعنی به پشك — جمع میشوند و نا خوان و نانویس هستند در کندکها و غندها نوشتن و خواندن می آموزانند. زیرا عصر، عصر علم است . هیچ کاری بهتر از آن پیشرفت ندارد . از اثر و در وقت حاضر برای علم هر کار و اسباب های بسیار گوناگونی تدارك شده است. با وجود آنهم باز از روی حساب چنان معلوم میشود که در لشکرهائی که داخل منصب عسکری شده بقرعه گرفته میشوند بسیار نفری ناخوان و نانویس میباشند. درین حساب ذیل نظر کنید حقیقت بودن قول ( پرنس بسمارك ) جرمنی را برأی العین تصدیق میکنید: در اردوی روس در ۱۰۰۰ ٦١٥ ناخوان در اردوی ایتالیه در ۱۰۰۰ ۳۸۰ ناخوان در اردوی اوستریا در ۱۰۰۰ ۲۲۰ ناخوان در اردوی بلجيك در ۱۰۰۰ ۱۳۰ ناخوان در اردوی فرانس در ۱۰۰۰ ٥٠ ناخوان در اردوی اسویجره در ۱۰۰۰ ۲۰ ناخوان در اردوی جرمن در ۱۰۰۰ ۱ ناخوان این است که ازین ایستاتیستيك یعنی حساب جدولی بخوبی معلوم میشود که سبب یکانهٔ مظفریت اردوی جرمن پایهٔ علم و دانائی بود. برای مظفر شدن ، در راه علم و معارف کوشیدن لازم است. کوشش کنیم. آن اولادهای وطن که به پشك عسکری درآمده در بلوکهای ما، در کندکهای ما، در غندهای ما می آیند آنها را بدرجه که ممکن باشد بخوانانیم ، بنویسانیم . تا جنگ را علماً به آنها بیا موزانیم. و از نتیجه آن ما هم مظفر شویم . هر دولت برای نشر و تعمیم علم و معارف عمومی را در مملکت خود مخارج بسیاری صرف می کنند . حکومت اسویجره — یعنی سویزرلند — در هر سال از قرار بر هر يك نفوس مملکت خود ١٥ فرانك، حکومت جرمن ٨ فرانك ، انكليز ٦ فرانك، رومانيا ٥ فرانك، سويدن ٤ فرانك، اوستريا ٢ فرانك، ايتاليا ١ فرانك روس تنها يك ربع فرانك برای علم و معارف مملکت خود صرف و خرج میکنند. ازین حساب بخوبی معلوم میگردد که هر دولتیکه پیشتر مصرف برای علم نموده اند همانقدر در افراد عسکریه شان بیشتر خوانا و نویسنده بیشتر بوده است. چونکه عسکر از افراد رعیت گرفته میشود، و چون رعیت خواننده و نویسنده باشند، البته که افراد عسکری نیز بهمان نسبت خواننده و نویسنده خواهند بود. ازین مسئله معلوم میشود که تعمیم علم و معارف در ملك برای عالم عسکری چه فایده ها میرساند . ( از آلماناق عسکری ترجمه شده )