{"book":"adl0616","page":481,"text":"صحیفه ۱۲\n\n(قطعه)\nدر معنی احرام بستن کعبه که در موسم حج برو میبندند\nرفتم چو بهر طوف در خانهٔ خدا\nدیدم که کعبه هم، چو من احرام بسته است\n\nرفتم ز عجز پیش و نهادم جبین بخاك\nزیرا که خاطرم ز غمش سخت خسته است\n\nگفتم خدای را بمن ای کعبه راستگوی\nزین سر سر نهفته که از طبع جسته است\n\nعالم برای طوف تو احرام بسته اند\nگرپای بسته است و ز از خویش رسته است\n\nآخر بگو تو بهر که احرام بسته\nبا آنکه خاطرت زد و عالم گسسته است\n\nگفتا خموش (طرزی) ازین سرسر نهفت\nاسرار این رموز در باز بسته است\n\nزان پس بر من گفت که طبع منم ز هجر\nچون پسته سینه چاك و چو بادام خسته است\n\nگویند مردمان که منم خانهٔ خدا\nمن خود ندیده ام، و نه با من نشسته است\n\nآن یار بینشان که نکنم بهر دو کون\nداری گمان مگر که برین تیغ دسته است\n\nمن خود ز هجر سوزم از ان یار بینشان\nاین تهمت وصال بمن خلق بسته است\n\nمن خود همیشه گرد درش میدوم پسر\nارکان من اگر چه تو بینی نشسته است\n\nمن کیستم که عرش به این عظمت و علو\nبا اشك حسرت از رخ او دست شسته است\n\nاز قوس چرخ و شست زمان وزه مکان\nيك لا مكان چو تیر پر از تاب جسته است\n\nگفتا که (طرزی) آن رب یکتای بینشان\nحسش ز روی هر که بود چشم بسته است\n\n—(عالم عسکری)—\n( برادران صنف نظامی ما بخوانند )\n( برنس بسمارك ) جرمنی که شهرتش مشهور آفاقت گفته است : « مظفریت را به المانها — یعنی جرمنی ها — تنها علم کمالی کرده است و بس » زنده گی بی علم چقدر يك بارگرانی است . جاهلانی که خواننده و نویسنده نباشند گویا هیچ یك سلاح مدافعه بدست ندارند .\n\nسال دوم شماره ۷\n\nدر اردو های اوروپا افرادی که بقرعه — یعنی به پشك — جمع میشوند و نا خوان و نانویس هستند در کندکها و غندها نوشتن و خواندن می آموزانند. زیرا عصر، عصر علم است . هیچ کاری بهتر از آن پیشرفت ندارد . از اثر و در وقت حاضر برای علم هر کار و اسباب های بسیار گوناگونی تدارك شده است. با وجود آنهم باز از روی حساب چنان معلوم میشود که در لشکرهائی که داخل منصب عسکری شده بقرعه گرفته میشوند بسیار نفری ناخوان و نانویس میباشند. درین حساب ذیل نظر کنید حقیقت بودن قول ( پرنس بسمارك ) جرمنی را برأی العین تصدیق میکنید:\nدر اردوی روس در ۱۰۰۰ ٦١٥ ناخوان\nدر اردوی ایتالیه در ۱۰۰۰ ۳۸۰ ناخوان\nدر اردوی اوستریا در ۱۰۰۰ ۲۲۰ ناخوان\nدر اردوی بلجيك در ۱۰۰۰ ۱۳۰ ناخوان\nدر اردوی فرانس در ۱۰۰۰ ٥٠ ناخوان\nدر اردوی اسویجره در ۱۰۰۰ ۲۰ ناخوان\nدر اردوی جرمن در ۱۰۰۰ ۱ ناخوان\n\nاین است که ازین ایستاتیستيك یعنی حساب جدولی بخوبی معلوم میشود که سبب یکانهٔ مظفریت اردوی جرمن پایهٔ علم و دانائی بود. برای مظفر شدن ، در راه علم و معارف کوشیدن لازم است. کوشش کنیم. آن اولادهای وطن که به پشك عسکری درآمده در بلوکهای ما، در کندکهای ما، در غندهای ما می آیند آنها را بدرجه که ممکن باشد بخوانانیم ، بنویسانیم . تا جنگ را علماً به آنها بیا موزانیم. و از نتیجه آن ما هم مظفر شویم .\n\nهر دولت برای نشر و تعمیم علم و معارف عمومی را در مملکت خود مخارج بسیاری صرف می کنند . حکومت اسویجره — یعنی سویزرلند — در هر سال از قرار بر هر يك نفوس مملکت خود ١٥ فرانك، حکومت جرمن ٨ فرانك ، انكليز ٦ فرانك، رومانيا ٥ فرانك، سويدن ٤ فرانك، اوستريا ٢ فرانك، ايتاليا ١ فرانك روس تنها يك ربع فرانك برای علم و معارف مملکت خود صرف و خرج میکنند. ازین حساب بخوبی معلوم میگردد که هر دولتیکه پیشتر مصرف برای علم نموده اند همانقدر در افراد عسکریه شان بیشتر خوانا و نویسنده بیشتر بوده است. چونکه عسکر از افراد رعیت گرفته میشود، و چون رعیت خواننده و نویسنده باشند، البته که افراد عسکری نیز بهمان نسبت خواننده و نویسنده خواهند بود. ازین مسئله معلوم میشود که تعمیم علم و معارف در ملك برای عالم عسکری چه فایده ها میرساند .\n\n( از آلماناق عسکری ترجمه شده )","chars":3188,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00481.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/481","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/481","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}