Page 437

صحیفه ۲۰ سال دوم شماره ٤ ناموران جهان ( ما بعد از شماره ۳ سال دوم ) مستفید داشته است. حتی برای آنکه مردمان فقیر ارزان طعام داده شود در يك طرف شهر بك لوكانته مخصوص باز کرده است، و بعد از یکچند روزی که گذشت بناگهان خودش با شوهر خود پرنس ( دوغال ) بهمان لوكانته رفته و در يك او تاقی نشسته بك صحن طعام سه شاهیگی طلب کرده است. و به این صورت هم تفتيش طعام لوكانته خود را کرده، و هم بوجود نازنین بسیار مقبول خود این لوكانته را که بلطف و عاطفت خود تأسیس نموده تزئین و معطر گردانیده است . از حکایتهائیکه در باب مرحمت و شفقت ملکه حکایه میکنند یکی این است که یک روزی از سرای خود برآمده بود كه بيك دختر نوجوان بسیار لطيف الاندام خوش شکلی برخورد كه يك چيزی در دسمال بجانیده بدست داشت از حال و وضع دختر چنان معلوم میشد که يك چيزی میخواهد ، ملکه بکمال نزاکت به او نزديك شده پرسید که چه میخواهد ؟ دختر بحکایت آغاز کرده گفت : — مادر وير وعلیلی دارد که بصنعت خیاطی و کتو روزی که یاد گرفته و نمونه آنرا با خود دارد و خود را ووالده خود را اعاشه میکند، ولی چون از خود يك ماشین ندارد که در خانه به پیش ما در خود هم کار بکند و هم مادر بیمار خود را خدمت کند از اثر و خیلی پریشان میباشد .. ملکه او را به تلطف و مدارا بيسكوت و شیرنی داده تسلی نموده است ، پنه و عنوان او را گرفته روز دیگر که صبح عید اول سال بود يك ماشین کشو دوزی نو و تازه که بر صندوقچه آن این عبارت: (( از طرف الكساندرا هدیه عید سر سال)) نوشته شده بود آن دختر بیچاره که سراسر از بدست آوردن آن نومید بود در حضور خود حاضر یافت. حالا تصور بکنید که آن دختر چقدر شکر گذار و متدار شده خواهد بود . غیر از محاسن سیرت وصورت جالب القلوبی که دارند در حسن اداره و سررشته، وتربية اولاد نيزيك ممتازیت فوق العاده دارند . بعد از ازدواجش بدو ماه يك دالان بسیار بزرگی را که در زیر نظارت واداره خود ملکه بود به بسیار خوبی و درستی سررشته و اداره کرده است و مظهر تحسین وافرین همه موجودین دالان شده است. این دالان با دو هزار زن و مرد خاندانهای اصیل و بزرگ مملو بوده است. تنها نهصد رسم تقديم — یعنی معارفه و شناسائی بحضور ملکه تقدیم شده است که خاطر نوازی و دلجوئی اینقدر مردم خانواده را به بسیار خوبی بجا آوردن و انچنین بك دالان بزرگ را خواه از جهت تقريش وتزئين، وخواه از جهت حسن اداره و انتظام اداره کردن از کارهای آسانی شمرده نمیشود. (باقی دارد ) علم ثروت ملل ( ما بعد از شماره ۳ سال دوم ) واگر يك سعی و کوششی هم بکنند از ترس مجازات بکند انچنان صنعت البته که ناقص و بی ترقی میماند . رقابت—نتیجه طبعیه آزادی اعمال ( رقابت ) است چونکه هر گاه قاعدهٔ آزادی اعمال وضع شود، و هرکس به آرزو و خواهش خود قوت سرمایه و صنعت خود را بصرف کردن مختار و آزاد بمانند در انحال بيك صنعت بسیار مردمان سالك شده میتوانند، و چون هم پیشه كان بسيار شود لا بد در ما بين شان رقابت و همچشمی و مسابقت و از یکدیگر پیش دوی ظهور میکند که این رقابت از آرزوی این پیش میشود که ارباب صنایع میخواهند محصولات خودشان را بسبب خوبی و نفاست و داشت داری و ارزانی بر یکدیگر تفوق و برتری دهند . و همين سبب يكانه افزونی و خوبی محصولات صناعیه گردید. محسنات قاعدهٔ آزادی اعمال را بمیدان میآرد . وقتیکه رقابت در میدان صنایع برآید هر وقت و زمانیکه احتیاج انسان بيك چیزی پیدا شود ارباب صنایع هماندم آن احتیاج اهالی را دریافت کرده بسعیی که از دیگران پیشتر آنرا تدارک کنند و منفعت بردارند در باب اختراع آن و بوجود آوردن آن سعی و کوشش میورزند و باز دیگر رقیبی ظهور نموده در بهتری و خوب تری آن کوشش میورزد، و دیگر رقیب به ارزانی و داشت دارای آن سعی میکند، و با این صورت روز بروز اختراعهای نوبنو ایجادهای تازه بتازه در عالم صنایع جلوه گر میگردد . مثلا یکی از ارباب صنایع چون يك صنعتی را بظهور آورد. آن دیگری در پی این می افتد که بقوت علم ميكانيك يك ماشين ايجاد کند که آن صنعت را از حیث کمتر و مخارج اهونتر بوجود آرد، دیگری علم کیمیا را در آن صنعت تطبیق داده يك ترقی نوی در ان صنعت بکار میبرد. دیگری برای نقل دادن محصولات آن صنعت را از جای بجای یک راه آسان و کوتاهی کشف میکند که به این صورت اگر رقابت را در صنایع متحرك یکان ترقیات صنایعه بگوئیم جادارد . (باقی دارد) * * * چون درین بار بدرج کردن بعضی تحریرات رسمی مجبور بودیم ازان رو اخبار شماره چهارم ما به ۲۰ صفحه انتشار یافت همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدير وسر محرر تحریر یافته محمود طرزی در چاپ خانه حروف دار السلطنه کابل طبع گردید