Page image — the source of record
Machine transcription
صفحهٔ ۸
سال پنجم
علوم و فنون
تشویق عرفان
جهان بگشتم و دردا بهیچ دارو دیار
نیافتم که بجز علم و مکتب بسیار
شود ترقی دولت ، سعادت ملت:
رود فلاکت و ذلت نظام یابد کار
آری ، آری ! ممکن نیست . زیرا از چیزهای بدیهی و آشکار انکار کردن ممکن نیست !! اگر بکوشیم که آیلاروپا چرا بر تمام قطعه های روی زمین مستولی شده توانستند، و شرق را زبون خود ساختند ؟ بجز همین امر بدیهی و اشکار ظاهر و هویدا دیگر چیزی گفته و دیده نمیشود که علم و فن آموختند، و ازان قوت و زور حاصل کرده بر دنیا مستولی شدند، و شرقرا زبون خود ساختند !
در شرق دولت ( ژاپون ) را چرا زبون خود نتوانستند بسازند ) حال آنکه دولت چین که در پیش بینی ( ژاپون ) افتاده - چهار برابر دولت ( ژاپون ) بزرگتر است ! آنرا ازین سبب نتوانستند که بوقت و زمانش بیدار کردیدند، و يك جد وجهد بلیغی که انسانرا حیرت میدهد بکار آغاز نهاده در برههٔ بسیار قلیلهٔ خود را بدرجهٔ مکملیت اوروپا رسانیده توانستند . و این را نکردند مگر به اینکه در همهٔ علوم وفنون وصنایع وتجارت وفنون حربية بريه و بحريه اوروپا را تقلید و تعقیب کردند و بسوی تقلید و تعقیب شعشعه های ظاهری اوروپا - یعنی بلاهای فیشن و عشرت ، و سقافت اوروپا هیچ چرخ هم نخوردند . وضعیت عقاید و اخلاق و عادات و طرز معیشت و پوشاك خود را هیچ تغییر ندادند . هر چه که کردند مکتب های طرز جدید را که منبع ترقی و حاکمیت اوروپا بود افزونی دادند . تحصیل ابتدایی - یعنی خوانندگی و نویسندگی - را بصورت جبری عام ساختند . وقتیکه در ملك ژاپون درآئید بزرگترین و مزین ترین بناها و عمارتها مكتبها را خواهد دید که عمارتها و خانه های وزرا و بزرگان شهر در نزد آنها کابه های بسیار محقری معلوم میشود . صدها صدها شاگردان ژاپنی در مکتب های فنون حربه و تجربه اوروپا رفته در فنون تجربه بدرجهٔ انگلیزها ، و در فنون حربی و بحری بدرجهٔ و امور صنعتی و تجاری داخلی اصلی خود را با صنعتهای نفیسه و تجارت واسعهٔ اوروپا آمیخته کرده و تطبیق داده از اعلا ترین دولتهای اوروپا در خصوصها باکم نیاوردند . آیا اینها همه از چه شد ؟ همه از مکتب و آموزش ، همه از سعی و گوشش !
حالا يكدفعه به امريكا نظر اندازیم : - : مكتب ، نام ماشین خانهٔ آدم سازی در همهٔ بلاد متفقهٔ امريكا . آنچنان يك میدانشگاه معرفت ،
و آنچنان يك بنيان مدنیت شمرده میشود که منزلهٔ قدر و قیمت آنرا . و رتبهٔ اعتبار و حرمت آنرا دیگر هیچ چیزی ندارد .
ه مكتب ، در نظر اهالى امريكا سنك نخستین شهدای دولت بزرگ جمهوریت شانست . ه ویلیامین ، نام رئیس شان ، واشينگتن نام رئیس شان که اساس و بنیاد مدنیت امریکا را وضع نموده اند . وصیت و نصحیت اول و آخرشان همین بوده که : - رعایارا بخوانانید ! . ،
محبتی که مردمان هوشیار امریکا در باب مكتب مبذول میدارند ، بکلی موجب افزونی و بسیاریٔ واردات و عایدات مالی امور معارف شان شده است . همه حکومتهای متفقه که ازان حکومتها بیکدولت مستقلهٔ آزاد قوی بنیاد با شوکت و عظمتی بوجود آمده است در اول امر که تأسیس حکومت نموده اند يك حصهٔ بزرگ زمینهای متحده را برای مکتب ها - یعنی ماشین خانه های آدم سازی - ترك و تبرع نمودند . ازین بخشش و جوانمردانهٔ معارف خواهانهٔ حکومت ، آنچنان میدانهای واقع و فراخ و مزرعه ها و عمارتهای شاهانه کاخ ، از بهرهٔ مکتب ، های عرفان متاح بوجود آمده است که مساحة سطحيهٔ همهٔ اراضی زمینهای خاص شدهٔ مکتب های متحد امریکا مساحة سطحيهٔ تمام ملك فرانس را بفرسنگها میگذارد . در بعضی ولایتهای حاکم نشین امریکا ، بالتمام تمام حاصلات مالیات آنولایت بمکتبها ترك کرده شده است . اهالی آن ولایت نیز چون این عدل و احسان حکومت را مشاهده نموده اند بغرت آمده توانگران مملکت و معارف خواهان ملت جمعیتها تشکیل داده اند ، و اعانه ها - یعنی چندها - جمع آورده اند و در پهلوی مکتبهای موجوده هزاران دیگر مکاتب افزوده اند .
مثلا : ه بوشنام ، ناميك توانگر عرفان پروری در ولایت « من » برای انشا و بنیاد دادن يك « مكتب عالى » بيكدفعه ( ۳ ) سالانه روپیه میدهد . و در يك طرف دیگر ، چند نفر از اهل خیرات و میراث جمع آمده برای باز نمودن يك « مكتب عالى » در شهر ( نور وچ ) ، مبالغ ( ٤ ) لك و ( ٢٥ ) هزار روپیه در مابین خود انداز میکنند . درين سوی دیگر می بینی ، که یکی از سودا گران اهل خیرات عالی جناب دست سخا و تکارانه خود را دراز کرده برای آنکه در شهر « نیورك » برای دختران صغیره مان يك مكتب بسیار محتشم و معظمی ساخته شود ، مبلغ دو مليون - يعنى ( ۲۰ ) لك روپیه هبه می کنند .
در ( امریکا ) عزت و اعتباریکه معلمه ها و متعلم های مکتبهای ابتدائیه دارند و در میان جمعیتهای علمیه و غیره مقامهای بلندی را که آنها فرا گرفته اند دلیل روشن و ظاهریست برینکه اهالی آن سرزمین علم آئين به تدريس و تحصیل تا چه درجه محبت و مقبولیت مفرطه دارند ! صنف معلمین و معلمات مكاتب ، از وزیرها و رئیسهای روحانی بیشتر بنظر حرمت و رعایت می بینند . در امریکا معتبر و مشهور ترین علما و ارباب نام و نامدار ترین محررهای با ذوق بنوشتن و تألیف دادن کتابهای سبق دادن اطفال مكاتب ابتدائیه افتخار می کنند . جریده ها - و رساله های هفته وار بسیار مشهور امریکا بسیاری از ستون ها را صفحات خودشانرا برای مقالاتی که برای روشنی ذهن اطفال بکار آید
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.