Page 1679

صفحه ۲ سال پنجم شماره ۱۹ حاجت نماند، دزدی به بی راه -١٣- افزون جوشد علم ، صنعت از وزاد صنعت چو شدیش ، صد گونه ایجاد کردید پیدا ، بگذاشت بنیاد عدل و تمدن ، گردید انشاد از بهر ملت ، هر گاه و بیگاه -١٤- کر صلح خواهی، علم است و مکتب کر جنگ جوئی، علم است و مكتب گر خواهی راحت، علم است و مکتب خواهی سعادت، علم است و مکتب بی مکتب امروز، نبود بناگاه -١٥- اما چه مکتب، مکتب هزاران در جمله اطراف و اکناف افغان شا کردهایش ، صدها هزاران زاولاد افغان، از بهر افغان کردند بافن ، گردند آگاه -١٦- اما چه فنها، فنهای این عصر كان فن نموده ، هر چیز را حصر بر حاکمیت ، برقوز و برنصر نموده محدود ، کرده است هم قصر : بدبختی و فقر ، صد حشمت و جاه - ۱۷ - ای اهل افغان ، ای نیک ایمان ای جمله اخوان ، این را یقین دان بي صنعت و كان ، بي علم و عرفان بی جهد و اقدام ، بی سعی و اتقان هرگز نکردیم ، يك قوم با جاه - ۱۸ - یوروپ زبون ساخت، مارا بقوت قوت چه باشد، علم است و صنعت طیاره و توپ، برق طبیعت فن ساخت حاضر، از بهر ملت عزو سعادت، آزادی و کاه -١٩- گفتیم گفتیم، سودی ندیدیم هر روز از پیش ، پستر دویدیم صدها نصیحت، هر دم شنیدیم صد كونه عبرت ، هر روز دیدیم اما چو ماشیم ، در خواب بی گاه: -٢٠- هرگز نبایم، زه را بنفسه هرگز نه بینیم ، خیر و شر خود ما خواب باشیم، دزدان چون دد آید رباید، هريك و هربد ودواء ودواء، ودواء وهواه - ٢١ - ای مست مغرور، ای عیش محمود مسئول هستی ، در نزد خالق از خواب برخیز، از خود بکن دور - بیفکری و نوم، میباش شایق - بهر معارف ، ای کار آگاه - ٢٢ - غیر از معارف ، نبود فلاحی از علم خواهیم ، صلح و صلاحی مکتب کشانیم ، در هر نواحی از فن بگیریم ، در کف سلاحی بر جهل آريم، يك حمله نا كاه -٢٣- الله اكبر . الله اكبر الله اكبر . الله اكبر غير خدا نيست . الله ديگر بعد از محمد . نبود پيمبر الله الله . الله الله - ٢٤ - يارب عطا کن ما را هدايت از علم وفن کن ، برما عنايت پاينده ميدار، اين تخت دولت هم بادشه را ، داری سلامت ملت و طن را ، کن حفظ از جاه، دست عدورا، میساز کوتاه، الله الله . الله الله ! [ ارده افغانان کابل فی ٦ رجب سنه ١٣٣٤ ] علوم و فنون صنعت زينكو گرافی معلومات تاریخیه در خصوص فن رسامی و هیکلترانی نظر به احتمال بی تصویر ماندن ( سراج الاخبار افغانيه ) یکی از مآثر عرفان پروریهای عصر معرفت حضر ذات اعلیحضرت پادشاه مقدس ما سراج الملة والدين، ادام الله ملكه، تأسیس و بنیاد یافتن دار الصناعة ( زينكوگرافی ) است در ماشین خانه دار السلطنه کابل این صنعت ، درین عصر و این زمان يك اهميت بسيار بزرك ويك موقع بسيار بلندی را در عالم معارف و صنایع احراز کرده است . ( فن رسامی ) خیلی قدیم فنیست که تقریباً از ابتدای خلقت در انسانها شایع شده است . زیرا ( فن هیکلترانی ) – که برادر کلان رسامی شمرده میشود – از بسیار بسیار پیش در انسانها شایع و رواج شده آمده است . انسانها پیش از انکه خط و کتابت بیاموزند، و بدیگر اصول مدنیت آموخته شوند پیش از همه چیز به فن رسامی – یعنی مصوری و نقاشی – میل و هوی کردند ( در ازمنه قبل التاريخيه ) – یعنی در زمانهای که هنوز تاریخ نویسی و خط و کتابت در انسانها نبود انسانها چیزهای طبعیی خلقتی را نمونه و استاد گرفته با تیشه ها و قدمهای سنگهای چاقماقی ساخته خود شان بر بعضی سنگهای خلقتی صاف و هموار و یا بعضی استخوانهای دندان فیل و غیره بعضی تصاویر انسان و حیوان و درخت و غیره نقش و رسم کرده گذاشته اند . كذالك برای شکلهای مجسمه انسانها نیز هیکلها و بت ها تراشیده گذاشتند که رفته رفته آن هیکلها و مجسمه های نیاکان شان موجب پرستش پس آیندگان شده يك بت پرستی عالمی دنیا را فرا گرفت و فن رسامی – یعنی حک بر روی سنگها و تخته ها و خشت ها، و استخوانها و غيرها – چنانچه برای فن رسامی يك شهراه نشان داد همچنان هر گاه فن رسامی – بنام دیگر نقاشی – بنام دیگر مصوری را موجد و پیدا کننده ( خط و کتابت ) بگوئیم هم میشاید ، زیرا پیش از ایجاد خط و کتابت