Page image — the source of record
Machine transcription
الصحيفة ٦
سال چهارم
شماره ٢٤
این موضع باشد البته اینگونه خواهد شد .) وقتی از مصر القاهرة مقصد ادای ارکان حج طرف حجاز مغفرت طراز روانه شده بزیارت مكة معظمه مشرف شدم در بین حجاج ترکستانی مخلاف سابق عدم خشنودی از معامله های مردم افغانستانی مشاهده نمودم من حجاجی که از این دیار مرور نموده آنجا رسیده بود از کاملای های معامله های خرج گیران و بندریان راه کابل شکایت و استفاده میکرد . از حیثیتیکه نیت تازه به باشندگان این مقام داشتم این اظهار نا خوشنودی آنها بطبع بسیار نا گوار می آمد. و در بعضی وقت با آنها مدافعه و مجادله قیام می نمودم بعد از زیارت مکه معظمه و زیارت والدین که در سمرقند فردوس ماننداند مشرف شدن تکراراً برای تکمیل تحصیل بطرف مصر روانه شدن را اختیار نمودم و عنان عزیمت را بطرف افغانستان و هندوستان تافته روانه شدم ، و تا قریب حدود افغانی رسیده در اثنای راه از زوارها و آینده هایی که از طرف افغانستان می آمدند غیر از شکایت از ظلم خرجگیران
وبندربانان افغانی ذکر چیزی نشنیدم از کیفیت احوال آنها سوال و استفسار می نموده که ای برادر چه بودند. و چه میکردند؟ یکی در جواب میگفت ای چه می پرسی قالینچه که برای فرش و استراحت آورده بودم در باز گشت بندر بانان افغانی از من بی عوض زوری از دستم گرفتند بدادن آن راضی نشده ممانعت کردم مرا ضرب ولت کردند. دیگری میگفت در هنگامیکه بطرف افغانستان گذشتم بندربانان جامه مرا سوغاتی گویان زور گرفتند . و دیگر یکی از یغما شدن کره و لازمی شکایت و دیگری از غصب شدن کلاه و طاقیه حکایت می کرد. ازین سخنان آنها خیلی در حیرت بودم و باحوال اسلام و اسلامیان افسوسها میکردم که به مسلمانها اینهمه فلاکت ازین گونه حالهای روی داده باز بخود میگفتم که شاید افترا و خلاف واقع باشد. ولی بنابر معتمد و سنجیده بودن آنها به اعتراف سخنان آنها مجبور می شدم وقتی بحدود افغانی قریب شده با کشتی بخاک افغانستان گذشتم
منظرة جامع شريف عید گاه بعد از ادای نماز عید
اول معامله که از بندربانان دیدم سخنهای ناسزا و افعالهای نابجا بود. بعد از ادای لوازم بندرداری چهار نفر محصولدار آمده بمعاینه و تفتيش خورجین ها مشغول شدند. اولا تفتیش اینها را دیده خیلی خورسند شدم ، چونکه در بنادر، تفتیش خورجین و اشیای آیند کان خیلی مصلحت و از ضروریات است. اما این نفرهائیکه به تفتیش و معاینه کنی مشغول بودند در اثنای تفتیش چیزیکه بنظر شان خوب تر می نمود آنرا غصباً و جبراً می گرفتند. بعضی مسامحه نموده چیزی نمی گفت ، و بعضی بنا بر ضروری بودن آن از دادن ابا می نمودند که آخر بمجادله و مشاتمه می انجامید و گاها دست بگریبان شدنها واقع می شد. در ظرف سه ساعت که در آنجا بسبب استراحت مانده بودم، دو مرتبه حال خرید و خورد انجام یافت . بی روزی زوار چه میگوید و به که میگوید. خیرست. اینهارا بحالشان گذاشته عنان ملاحظه را بطرف مزار فیض آثار تافته احوال متولیان و مجاوران آن زیارت گاه اتمام و انتظام سعادت انجام
را بغور بتكريم اشخاصی که درین مقام بعنوان ، دعا گویی و رضا جویی زاویه نشین گشته اند. به بد اخلاقی و بی تربیتی از همه گوی سبقت ربوده اند بلكه يك جماعت سارقان و رهزنانی میباشند که برای تنگ کردن و آزار دادن مسافران زوار نشسته اند وقتی که احوال اسف مال آنها را مشاهده نمودم سراسر وجودم را يك نا امیدی و مأیوسی استیلا کرد. از فرط مایوسی گریه ها کردم و از بعضی سوال کردم که آیا نایب الحكومه صاحب بافعال قباحت مال اینها مانع نمی شوند جوانان بمن بیان نمودند که . نایب الحکومه سابق به اصلاح احوال آنها کوشش بجا ورده به افعال نامعقول آنها مانع می شدند . اما نایب الحکومه حالی در خصوص آنها چیزی نمی گویند و باز خواست آنها را از جمله کارهای سیاست حکومت نمیشمارند از شنیدن این جواب بخود گفتم که اینقدر مردم بیگانه مسافر دور و نزدیک که می آیند البته بسبب خريد وفروخت يك فايده شان بولايت ميرسد اين يك
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.