Page 1292

صحيفه ٣ ٢١٤ نفر مدرسه دارالسلطنه کابل که چهار نفر معلم مقرر است ۹۹ نفر — مدرسه مزار شريف دو نفر معلم مقرر است ۷۰ نفر — مدرسه بدخشان که يکنفر معلم مقرر است ۲۰ نفر — مدرسه خان آباد يکنفر معلم مقرر است ٥ نفر — مدرسه هيات که دو نفر معلم مقرر است ٤٣ نفر — مدرسه قندهار دو نفر معلم مقرر است ۲۲ نفر ، سابقه ۲۱ نفر ، اليوم ربوت رسيده ۱ نفر — مدرسه فراه که امسال بواسطه عدم حفاظ در لقان تبديل شده ۱ نفر — مدرسه پشت رود مثل فراه در لهو کرد تبديل شده ۱ نفر — مدرسه ميمنه يکنفر معلم مقرر است ۱۸ نفر — مدرسه غزنين يكنفر معلم مقرر است ۸ نفر — مدرسه جلال آباد يکنفر معلم مقرر است ۷ نفر در اينصورت معلومدار است که ملت نجيب ما افغانستان و اولاد اولاد ايشان ناهنگاه و داع نفس و با پسين خويش از عهدهٔ شكريهٔ مراحم و نوازش و شفقت و حق تربيت و زحمات خسرو جهاندار خود و خديو عدالت شعار خود وولينعمت غمخوار خود بهيچ صورت برآمده نمى توانند بجز اينکه سر و مال و جان و زندگى و هستى خود را در راه رضامندى و خورسندى پدر مهربان و پادشاه جهانيان خود فدا و نثار کنند . که با اين هم از عهدهٔ هزار يك شكريهٔ احسان ولى نعمت مهربان خوده بدر نخواهيم شد مدرسه دارالسلطنه در تحت نظارت جناب امين الاطلاعات صاحب ومدارس محالات و ولايات در قيد نظارت جناب عالم صاحب و جناب قاضى صاحب و جناب سر رشته دار صاحب و کوتوال صاحب و مولوى و محال ميباشد — چون جناب مستطاب محترم محمد سرورخان جرنيل منيع تائب الحكومه شهر هرات يك قسم توجه مخصوص درباره حفاظ مدرسة القراء داشته و دارند — بنابران در خروج حفاظ نسبت بديگر مدرسه هاى محالات و ولايات مدرسه دارالنصرت هرات يك را يك ابراز خدمت و صداقت نموده است که جاى تحسين بر معلمان مدرسه موصوفه و محل تشکر از نگران ها و غمخوارى هاى جناب نائب الحكومه صاحب ممدوح است — و محكمهٔ اطلاعات شكريهٔ توجهات جناب نائب الحكومه صاحب را از صميم قلب نموده در خواست ترقى توجه ايشانرا زياده بر زياده مى نمايد — و جناب محمد اسحق خان حاكم فيض آباد بدخشان و جناب آخندزاده صاحب عبدالرحيم خان حاكم ميمنه را نيز خداوند تعالى جزاى نيك بدارين نصيب فرماياد که در سعى و کوشش صادقانه خود کوتاهى نکرده اند و جناب ممدوحان را بدولت اسلام بسلامتى ذات شريف همايون اعليحضرت قبله انام با عزت و نيك نام خواهانم زياده فقط تحرير ۲۹ شهر رجب المرجب سنه ۱۳۳۳ ، دستخط مير يوسف سر رشته دار محكمهٔ اطلاعات ، ، و مراسم ختم شريف ماه مبارك رمضان ❧ افغانستان ، يعنى وطن عزيز بسيار مقدس مان از روى موقع يك مملكتى است بسيار مهم و از روى استعداد طبيعى مستعد و مهياى هر گونه امر و كار . افغانستان، صحيح البدن ، قوى ، باهوش ، زيرك ، زحمت كش ، يك مرد توانا نيست که علاوه بر اينها يك استعداد فطرى دارد که محير عقول است . اما بيك معلم عاقل و فيلسوف فاضل محتاج بود ، که در تربيه او على وجه اکمال کوشيده ، پس از مدتى او را عالم فاضل ، مدير عاقل ، متفنن کامل ساخته بتواند . افغانستان ، بلند . شامخ ، بزرك ، يك كوهى است که نظر کيميا اثر آفتاب جهانتاب طبيعت بر او تافته درونش را پر از کوههاى نهايت پيش بها و معادن لا يعد ولا يحصاى ثروت و توانگرى مملو کردانيده . ولى بيك مهندس ماهر باذکا احتیاج داشت که از ثروتهاى طبيعيه آن استفاده نمايد . افغانستان ، سطح قابل تعمير و تدبير ، بسيار مناسبى است ، که مصالح تعميريه هم از خودش و هم بدرجه اعلا ، يعنى سنگش در سختى خارا و گلش تخمير يافته آب بقا و سنگچلش سر سوراخ کن فيلهاى بد انديشان پر جفا است ، ليكن محتاج معمارى بود صاحب يدبيضا که بنايش را اصلها ثابت فى الارض و فرعها فى السماء ، از استحكام و علو سازد . هزارها بار شکر و سپاس بخداوند وهاب قياس ، که اگر افغانستانرا چنين طفل با عقل و ذکا و صاحب استعداد کامل گردانيده همچنان معلم فاضل کامل با علم و عطا کرده ، و اگر افغانستانرا کوه پرشکوه پر از معادن و سنگهاى ثروت ساخته همان گونه يك مهندس بسيار دانا و احسان نموده ، و اگر افغانستانرا يك ديه قابل آبادى ساخته او را همان سان معمار با کمال صاحب اقتدار بخشيده ، که لسان صداقت ملت افغان نام نامى و لقب گرامى اورا پادشاه حقايق آگاه ترقيخواه مرحمت كنت اعلیحضرت (سراج الملة والدين امير حبيب الله خان) گفته اند ه خوشا ملكى که باشد شحنهٔ عدل تو معيـارش ۰ اين پادشاه مقدس ما ، از روز فيروز جلوس سعادت مأنوس شان دقيقه از دقيقه ها و لحظه از لحظه هاى فكر پيدا کردن وسايل ترقى و روابط اعالى براى وطن و ملت دولت خود نبوده اند و نخواهند بود . از طرف معارف مكتب هاى اعداديه ، ابتدائيه ، يتيم خانه ، دارالمعلمين ، دارالقراها تأسيس دادند ، در توسيع معارف و مطبعه ها کوشيدند هم اول کسى که پايهٔ عالى معارف جديده مفيده را در افغانستان نهاد ذات شوكت مآب اعليحضرت است و بس از طرف صنايع ، ذاتاً به نظارت آنها مصروف و هميشه در توسيع آنها کوشيدند فابريك هاى جديد ، بزرگ بزرگ آورد ، فابريك پشمينه بافى ، فابريك زركوبى ، فابريك قراقلى ، نيو كرافى وغيره وغيره انشا فرمودند از طرف ديندارى ، چون پوره مى دانستند ، که هيچ دولت و هيچ ملت اسلامى بی پيروى و اتباع اوامر مقدسه اسلامى گاهى ترقى نمىکنند . و هر قدر که در متابعت مفخر موجودات عليه الصلوة والتحيات تساهل و تکاهل ورزند ، جز ذلت و خزى دنيا و آخرت نخواهند ديد . لهذا : در تائيد شريعت غراى محمدى صلى الله عليه و سلم و تشديد بناى اسلامى و تأكيد اوامر الهيه مساعى جميله بکار بردند ، دربار معالى بار خود را از علما و فضلاى اسلامى مزين ساختند . در هر مسئله ازيشان استفتاها کردند . نه تنها خود را بآداب اسلامى مؤدب کردند بلكه براى برجا داشتن دين مبين قواعد و قوانين بسيار درست و مضبوط وضع کردند . محكمهٔ احتساب قايم کردند ، و محتسب هاى فراوانى مقرر نمودند . براى مساجد تقسيمات بسيار درستى در باب مؤذن و امام و خطيب و خرج و تعمير مسجد انتظام کردند .