{"book":"adl0616","page":1292,"text":"صحيفه ٣\n٢١٤ نفر\n\nمدرسه دارالسلطنه کابل که چهار نفر معلم مقرر است ۹۹ نفر — مدرسه مزار شريف دو نفر معلم مقرر است ۷۰ نفر — مدرسه بدخشان که يکنفر معلم مقرر است ۲۰ نفر — مدرسه خان آباد يکنفر معلم مقرر است ٥ نفر — مدرسه هيات که دو نفر معلم مقرر است ٤٣ نفر — مدرسه قندهار دو نفر معلم مقرر است ۲۲ نفر ، سابقه ۲۱ نفر ، اليوم ربوت رسيده ۱ نفر — مدرسه فراه که امسال بواسطه عدم حفاظ در لقان تبديل شده ۱ نفر — مدرسه پشت رود مثل فراه در لهو کرد تبديل شده ۱ نفر — مدرسه ميمنه يکنفر معلم مقرر است ۱۸ نفر — مدرسه غزنين يكنفر معلم مقرر است ۸ نفر — مدرسه جلال آباد يکنفر معلم مقرر است ۷ نفر\n\nدر اينصورت معلومدار است که ملت نجيب ما افغانستان و اولاد اولاد ايشان ناهنگاه و داع نفس و با پسين خويش از عهدهٔ شكريهٔ مراحم و نوازش و شفقت و حق تربيت و زحمات خسرو جهاندار خود و خديو عدالت شعار خود وولينعمت غمخوار خود بهيچ صورت برآمده نمى توانند بجز اينکه سر و مال و جان و زندگى و هستى خود را در راه رضامندى و خورسندى پدر مهربان و پادشاه جهانيان خود فدا و نثار کنند . که با اين هم از عهدهٔ هزار يك شكريهٔ احسان ولى نعمت مهربان خوده بدر نخواهيم شد مدرسه دارالسلطنه در تحت نظارت جناب امين الاطلاعات صاحب ومدارس محالات و ولايات در قيد نظارت جناب عالم صاحب و جناب قاضى صاحب و جناب سر رشته دار صاحب و کوتوال صاحب و مولوى و محال ميباشد — چون جناب مستطاب محترم محمد سرورخان جرنيل منيع تائب الحكومه شهر هرات يك قسم توجه مخصوص درباره حفاظ مدرسة القراء داشته و دارند — بنابران در خروج حفاظ نسبت بديگر مدرسه هاى محالات و ولايات مدرسه دارالنصرت هرات يك را يك ابراز خدمت و صداقت نموده است که جاى تحسين بر معلمان مدرسه موصوفه و محل تشکر از نگران ها و غمخوارى هاى جناب نائب الحكومه صاحب ممدوح است — و محكمهٔ اطلاعات شكريهٔ توجهات جناب نائب الحكومه صاحب را از صميم قلب نموده در خواست ترقى توجه ايشانرا زياده بر زياده مى نمايد — و جناب محمد اسحق خان حاكم فيض آباد بدخشان و جناب آخندزاده صاحب عبدالرحيم خان حاكم ميمنه را نيز خداوند تعالى جزاى نيك بدارين نصيب فرماياد که در سعى و کوشش صادقانه خود کوتاهى نکرده اند و جناب ممدوحان را بدولت اسلام بسلامتى ذات شريف همايون اعليحضرت قبله انام با عزت و نيك نام خواهانم زياده فقط تحرير ۲۹ شهر رجب المرجب سنه ۱۳۳۳ ، دستخط مير يوسف سر رشته دار محكمهٔ اطلاعات ، ،\n\nو مراسم ختم شريف ماه مبارك رمضان ❧\n\nافغانستان ، يعنى وطن عزيز بسيار مقدس مان از روى موقع يك مملكتى است بسيار مهم و از روى استعداد طبيعى مستعد و مهياى هر گونه امر و كار .\n\nافغانستان، صحيح البدن ، قوى ، باهوش ، زيرك ، زحمت كش ، يك مرد توانا نيست که علاوه بر اينها يك استعداد فطرى دارد که محير عقول است . اما بيك معلم عاقل و فيلسوف فاضل محتاج بود ، که در تربيه او على وجه اکمال کوشيده ، پس از مدتى او را عالم فاضل ، مدير عاقل ، متفنن کامل ساخته بتواند .\n\nافغانستان ، بلند . شامخ ، بزرك ، يك كوهى است که نظر کيميا اثر آفتاب جهانتاب طبيعت بر او تافته درونش را پر از کوههاى نهايت پيش بها و معادن لا يعد ولا يحصاى ثروت و توانگرى مملو کردانيده . ولى بيك مهندس ماهر باذکا احتیاج داشت که از ثروتهاى طبيعيه آن استفاده نمايد .\n\nافغانستان ، سطح قابل تعمير و تدبير ، بسيار مناسبى است ، که مصالح تعميريه هم از خودش و هم بدرجه اعلا ، يعنى سنگش در سختى خارا و گلش تخمير يافته آب بقا و سنگچلش سر سوراخ کن فيلهاى بد انديشان پر جفا است ، ليكن محتاج معمارى بود صاحب يدبيضا که بنايش را اصلها ثابت فى الارض و فرعها فى السماء ، از استحكام و علو سازد .\n\nهزارها بار شکر و سپاس بخداوند وهاب قياس ، که اگر افغانستانرا چنين طفل با عقل و ذکا و صاحب استعداد کامل گردانيده همچنان معلم فاضل کامل با علم و عطا کرده ، و اگر افغانستانرا کوه پرشکوه پر از معادن و سنگهاى ثروت ساخته همان گونه يك مهندس بسيار دانا و احسان نموده ، و اگر افغانستانرا يك ديه قابل آبادى ساخته او را همان سان معمار با کمال صاحب اقتدار بخشيده ، که لسان صداقت ملت افغان نام نامى و لقب گرامى اورا پادشاه حقايق آگاه ترقيخواه مرحمت كنت اعلیحضرت (سراج الملة والدين امير حبيب الله خان) گفته اند\n\nه خوشا ملكى که باشد شحنهٔ عدل تو معيـارش ۰\n\nاين پادشاه مقدس ما ، از روز فيروز جلوس سعادت مأنوس شان دقيقه از دقيقه ها و لحظه از لحظه هاى فكر پيدا کردن وسايل ترقى و روابط اعالى براى وطن و ملت دولت خود نبوده اند و نخواهند بود .\n\nاز طرف معارف مكتب هاى اعداديه ، ابتدائيه ، يتيم خانه ، دارالمعلمين ، دارالقراها تأسيس دادند ، در توسيع معارف و مطبعه ها کوشيدند هم اول کسى که پايهٔ عالى معارف جديده مفيده را در افغانستان نهاد ذات شوكت مآب اعليحضرت است و بس\n\nاز طرف صنايع ، ذاتاً به نظارت آنها مصروف و هميشه در توسيع آنها کوشيدند فابريك هاى جديد ، بزرگ بزرگ آورد ، فابريك پشمينه بافى ، فابريك زركوبى ، فابريك قراقلى ، نيو كرافى وغيره وغيره انشا فرمودند\n\nاز طرف ديندارى ، چون پوره مى دانستند ، که هيچ دولت و هيچ ملت اسلامى بی پيروى و اتباع اوامر مقدسه اسلامى گاهى ترقى نمىکنند . و هر قدر که در متابعت مفخر موجودات عليه الصلوة والتحيات تساهل و تکاهل ورزند ، جز ذلت و خزى دنيا و آخرت نخواهند ديد . لهذا :\n\nدر تائيد شريعت غراى محمدى صلى الله عليه و سلم و تشديد بناى اسلامى و تأكيد اوامر الهيه مساعى جميله بکار بردند ، دربار معالى بار خود را از علما و فضلاى اسلامى مزين ساختند . در هر مسئله ازيشان استفتاها کردند . نه تنها خود را بآداب اسلامى مؤدب کردند بلكه براى برجا داشتن دين مبين قواعد و قوانين بسيار درست و مضبوط وضع کردند .\n\nمحكمهٔ احتساب قايم کردند ، و محتسب هاى فراوانى مقرر نمودند . براى مساجد تقسيمات بسيار درستى در باب مؤذن و امام و خطيب و خرج و تعمير مسجد انتظام کردند .","chars":4952,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01292.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1292","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1292","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}