Page image — the source of record
Machine transcription
صفحة ۸ نمبر ۸
یک پیک از اول تاسیس و بنیاد مطبعه دارالسلطنه کابل در مطبعه بوده اند جویا شدیم هیچکس درینباب آگاهی نداشتند. و از نشر شدن اینگونه اخبار انکار نمودند. اگر چه در تصور بوده باشد ولی فعلاً میدان انتشار در ان تاریخ برایش نیست، و علمای ذی الاحترام وطن عزیز با هیچوقت و هیچگاه مانع افکار سیاسی دولت متبوعه خود شان نشده اند و میشوند. علمای کرام افغانستان اجرای اخبار را هیچها تصور اهل فرنگ تصور نفرموده اند اخبار اینکه از فرنگستان می آید آن را اخبار های فرنگستانی و اخبار ما اینکه در مصر و شامات بزبان عربی انتشار می یابد انرا اخبار های عربی و اخبار های ترکی و فارسی یکجا فارسی میدانند و در باره ( سراج الاخبار ) که تمناً و شرکاً بنام نامی پادشاه مقدس ( سراج الملة والدین ) عنوان شرف نشانی پیدا کرد حسن توجه و نیک بینی بسیاری دارند. چنانچه از بعضی اساتذه عظام تحریراً و از بعضی شفاهاً مظهر تحسین و آفرین هم گردیده است.
ما فی جوار خارجیه
مطبعه عنایت کابل
نقل از اخبار ترمیون مورخه ۲۱ الی ۲۴ ماه دستمبر سنه ۱۹۱۱ عیسوی مطابق ۲۹ و سلخ ذی حجه سنه ۱۳۲۹ و یکم و دوم محرم سنه ۱۳۳۰
مردم هرات از دست ظلم و ستم ایشیک آقاسی محمد سرور خان به تنگ آمد و توسط سردار نصرالله خان در حضور امیر صاحب عرض کرده اند و جمیع زمین داران و سوداگران علاقه مذکور بران عرضه داشت و دستخط نموده گفته اند که چون نرخ اجناس گران میباشد ایشیک آقاسی مذکور جملتاً نفری علاقه را مجبور میکند که هر چه عالیه اراضی خود را بفلان نرخ تریل کنند و چون نرخ اجناس ارزان میباشد او برای وصولی مالیه اراضی مبلغ نقد وصول میکند. مزید بر آن ایشیک آقاسی مذکور اکثر نفری را بلا مزد برای خدمت خود مجبور میسازد فقط
( سراج الاخبار )
این خبر ما فوق هیچ اصل و اساسی ندارد و از قرار تحقیقاتی که در مقامات اجرا نمودیم نه این چنین یک شخصی از طرف جناب نایب الحکومه هرات بهر المانی وارد آمده و نه از طرف زمین داران همچنین یک شکایتی بر نوع آمده است. لهذا این خبر مذکور رسماً تردید میشود.
اعلیحضرت امیر صاحب کابل میرزا غلام حیدر خان کسکر خان پشاوریرا برای تصفیه حساب سال گذشته در جلال آباد خواستند و جوان برزای مذکور در حضور اعلیحضرت امیر صاحب از پشاور مبنی بر آنکه یکی روانه میکرد اعلیحضرت امیر صاحب حسن خدمات میرزا را شرف قبولیت بخشید و بر سزای مذکور پنج مربع از اراضی در علاقه قندهار عنایت فرموده اند فقط
ملا سراج الاخبار
حیدری
این خبر با فوق نیز هیچ موقع اعتباری ندارد، اگر چه میرزا غلام کلان یاد آمده است ولی این آمدن او مبنی بر یک غرض و مطلب شخصی نیست بلکه در هر سال یا هر دو سال یکبار در اثنای تشریف فرمائی موکب اعلیحضرت بهایونی بجلال آباد برای عرض احترام شرفیابی و سلام می آید، و نامبرده هیچ گاه مأمور و متوظف برای روانه کردن مخابرات ملکی از پشاور نیست بلکه او سر رشته دار ڈاکخانه دولت علیه افغانستان است در پشاور، عنایت شدن اراضی در قندهار برای نامبرده هیچ اصل و اساسی ندارد.
نقل از اخبار وکیل مورخه ۲۰ ماه دسمبر سنه ۱۹۱۱ عیسوی مطابق سلخ ماه ذی الحجه سنه ۱۳۲۹
( توحش - تمدن )
اخبار وکیل بر مضمون مورخه ۱ ( توحش و تمدن ) یک بحث عجیب و غریبی کرده است و مقابله توحش اهل اسلام ازمنه سابقه و تمدن دول مهذب زمانه موجوده را بخوبی ظاهر و عیان نموده میگوید که در ادبیات و تواریخ و روایات اهل یوروپ افسانه هائی مبالغه آمیز توحش اهل اسلام مذکور میباشند و ما برای اطمینان دوستان مهذب یوروپ تسلیم میکنیم که ما مسلمانان در زمانه سابقه ظالم و سفاک بودیم و آنها معبودان تهذیب و تمدن - لاکن میخواهیم که برای مقابله توحش اهل اسلام و تمدن اهل یوروپ را توضیح بیان کنیم - در سنه حضرت ابوبکر صدیق رضی الله عنه که آن زمان سر بر آرای خلافت بودند از بد اطواری های ظالمانه حکومت روم که در شام بودند بتنگ آمده پاک فوج مختصری را برأی دعوت اسلام در ملک شام روانه فرمود و چون فوج مذکوره روانه شد خود آنجناب تا بیک میل همراه سر عسکر اسلامی که بر اسپ سوار بود پیاده پا رفتند و نصایح ضرورته تلقین فرمودند چون سر عسکر حال را بر این منوال دید دست بسته عرض کرد که ( یا امیرالمؤمنین رضی الله عنه ) من این حالت را دیده نمیتوانم که من بر اسپ سوار باشم و جناب پیاده بروند - امیرالمؤمنین رضی الله عنه فرمودند که نه تو پیاده شو و نه من سوار میشوم به تحقیق من می پندارم که من و تو را به خدا پیاده میبرد بعد ازان این نصایح ذیل را فرمودند :
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.