Page 33

( ۲۸ ) زیادی جنبش زمین پیدا میشود که انرا زلزله مینامند چون همان اشیای گداخته قریب زمین میرسند از باعث سردی هوا تبدیل حالت نموده صورت انجماد را اختیار میکند بالاخر اشیای منجمد شده باطراف آن مخرج جمع شده صرف با نجا يك و يا اضافه سوراخ مینماید که ازان سوراخ اشیای گداخته خارج میشود و يك دهن مخروطی میسازد و این سوراخ باندرون زمین تا قریب چند میل ممتد شده میباشد و ازان اشیای گداخته مثل آهن کو کرد ، دود بمانند فواره آب جاری میگردد خانه ها و مسکن ها که قریب کوه آتش فشان باشد دفعه برباد شده بزیر تپه های خاکستر پنهان میماند . دود و دخان آن تا صدها و هزارها میل بروی اسمان نمودار میگردد هرگاه کوه آتش فشان همیشه جاری باشد آنرا کوه آتش فشان زنده و هر گاه مدتی جاری و بعد از ان خموش گردد آنرا کوه آتش فشان خفته و هرگاه يك دفعه ظاهر شود و بعد ازان کاملاً خاموش گردد و دیگر دفعه ظاهر نگردد و بحالت اولین خویش رجعت نماید آنرا کوه آتش فشان مرده مینامند .