Page 8

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ مقدّمة ناشر چون ما بخواهیم، سبب ترقی و آبادی، عزّت و سعادت و برعکس علّت انحطاط و خرابی، بدبختی و پریشانی هر مملکت و ملّت را بدانیم و از آنها عبرت گرفته، بآن اسباب ترقّی و اقبال متوسّل و ازین علل انحطاط و ادبار متنفّر گردیم مطلقا باید تاریخ همان ملّت و مملکت را مطالعه نمائیم. اینک چون این (۴-۵) جزو «تاریخ ملل» را بدقّت مطالعه نمایم برای مان آشکارا و هویدا خواهد شد که هر ملتی از ملل و مملکتی از ممالک دنیا برشتهٔ محکم اتّفاق و اتّحاد مربوط شده و بروشنائی درخشان علم و معارف روشن گردیده است روزتا روز ترقی نموده و قوّت گرفته، شهرها و ولایش آباد و معمور گردیده وسائل مدنیت از قبیل راه‌های آهن و تراموای خطوط تلغراف و تلفون، چراغ‌های برق، طیاره های هوا پیما، جهازات دریا نورد فابریک و کارخانه‌های صناعت خود را افزوده در سایهٔ اینها دامنهٔ تجارت و صناعت خویش را بسط داده، در نتیجه فرمانروای دیگران گردیده است. ولی برعکس این، هر ملّت و مملکتی که بشومی نفاق خانمان سوز و اختلاف خانه بر انداز دچار گردیده از پرتو علم و معارف خفّاش وار چشم خود را پوشیده مداخل مملکت خویش را بجای تاسیس مدارس و مکاتب مختلفه و تنویر افکار ملّت، بازدیا و نزاع‌های داخلی و توسعهٔ ظلم و فساد صرف نموده است، ساعت بساعت بچاه ذلّت فروتر رفته بورطهٔ انقراض نزدیکتر شده در آخر عزّت و سعادت قدیمه خود را پدر ود نموده، استقلال و موجودیت خویش را از دست داده، زیر دست و فرمانبردار اجانب گردیده است.